İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ava

22
geçiş
8,2
milyonda
12.372.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
31
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı20616,5
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi20,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,68
EÇS D 0,33

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKBDKEÇSToplam
ava·20222
awa4··4
âvâ··11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: ava) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
av63411,7811,402,4584,2
ṭağa3611,7812,901,7349,6
çıḳdı53111,5911,272,2469,1
ala51779,698,762,2351,0
üzerine33018,257,261,7224,3
ḳara44927,996,961,9830,8

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“ava” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (22) →
DK I 39 … se ḫan senüŋ oġluŋ yirinden örü ṭurdı göksi gözel ḳaba ṭaġa ava çıḳdı sen var iken av avladı kuş kuşladı
DK IV 15 siz yiŋüz içüŋüz ṣoḥbetüŋüz ṭaġıtmaŋuz men bu oġlanı alayın ava gideyin yidi günlik azuġ-ıla çıḳayın oḥ atduġum yirleri ḳıl …
DK I 42 … yigitlerüŋ oḫşaġıl boyuŋa alġıl oġluŋa uġraġıl yanuŋa alup ava çıḳġıl kuş uçurup av avlayup oġluŋı oḫlayup öldüre görgil e …
DK III 45 … ine didi amma men banı çiçegüŋ dadısıyam gel imdi senüŋ-ile ava çıḳalum eger
DK III 35 … u'ā ḳıldılar bu ad bu yigide ḳutlu olsun didiler bigler hep ava bindi boz ayġırın çekdürdi beyrek bindi ala taġa ala leşker …
DK IX 24 etegine ava varduŋ ḳara ṭonlu kāfirlere uġraduŋ-mı ala gözlü yigitlerüŋ …
EÇS V 162b … leli üç gün oldu. Birkaç gün dahi oturup zevk eyle. Sabâhın ava gidelim. Av da bir seyr u temâşâdır" deyüp bizi alıkoyup al …
DK III 35 … bindi boz ayġırın çekdürdi beyrek bindi ala taġa ala leşker ava çıkdı
DK III 15 … ese ḳan dökmese ad komazlar-ıdı pay püre bigüŋ oġlı atlandı ava çıḳdı av avlar-iken babasınuŋ tavlası üzerine geldi imraḫor …
DK XI 5 … üçük ölüm dirler-idi meger ol gün ṭomanın ḳal'asınuŋ teküri ava binmiş-idi cāsus geldi aydur bir bölük atlu geldi