İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ayak

411
geçiş
152,3
milyonda
784.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
38
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi411167,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,89

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKBDKEÇSToplam
ayak··411411
ayaḳ44·8

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
nerdübân7230011,707,628,44637,7
enli3516410,967,455,88300,3
çıkılır2513110,567,294,97208,2
yalın2213510,377,064,66175,6
enilir196710,357,864,34175,3
taş541.09210,205,347,17298,1
kalın171909,866,204,07114,2
rıhtım141389,716,383,7097,6
arzan12739,677,083,4496,0
dîvârdır131289,636,383,5690,7
tûlen131579,556,093,5585,2
ellişer152969,445,383,7883,4
kabak10669,426,963,1478,2
arzen9859,226,442,9763,6
kalkup228369,184,434,4793,9
dolma91259,105,882,9556,4
nâ’ibidir7169,078,492,6472,0
dîvârı144869,004,563,5862,2
ayakdır91928,935,272,9248,6
durup102698,914,933,0649,4
yigirmişer81348,915,612,7747,1
enniliği6138,868,572,4462,6
nümâyândır103338,784,623,0345,2
mest71248,745,532,5940,4
kırkar82378,664,792,7338,0
zergerdân588,619,002,2356,5
basacak5108,608,682,2353,3
şeddâdî104338,604,243,0040,1
nerdübândır5148,598,202,2348,9
câmi‘dir94148,484,162,8335,1
altında149438,403,613,4344,5
dîvânı73078,324,232,5027,9
dîvârının51048,315,302,1827,2
reftârı478,298,872,0044,1
arzı139538,293,483,2839,3
tûlu62228,284,472,3425,9
nüzûl62318,264,412,3325,4
el84548,243,852,6328,0
nâ’ibi51328,244,962,1624,9
çakır4278,236,931,9831,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“ayak” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (411) →
EÇS IV 300a … ümle halkı şâhsevenlerdir kim hîn-i cengde şâh elinden dolu ayak çakır içenlerdir kim cümle teberrâî kızıl Kızılbaş-ı evbâşl …
EÇS VII 8a Derhâl bizler dahi top-ı Muhammedî olup ayak ayak ileri gitmedeyiz, ammâ hakîr Feth-i şerîfi savt-ı hoş-elhân …
EÇS X Y101a … sol cânibindeki bir âlî câmi‘-i rûşendir. İkisi de yedişer ayak fevkânîdir. Tûlen ve arzan yüz altmışar ayakdır.
EÇS VIII 232b … hir içinde olup cümle sahrâ-yı Karaferye ve sahrâ-yı Vardar ayak altında olup cihân-nümâ bir maksûre-i İrem-âbâd-ı temâşâgâh …
EÇS IX Y104b … at dolma Şeddâdî dîvârdır ve serâpâ cânib-i erba‘ası altmış ayak enli rıhtım dolma dîvârı seng-i hârâdır. Ve bu dîvâr üzre a …
EÇS VII 44b Bizim elçi paşa dahi alay-ı azîmiyle ayak ayak giderek hudûd millerine iki bin adım kadar yakîn vardıkda h …
EÇS III 75a … şda Ulucâmi‘ bezzâzistân kurbunda tûlen ve arzen ikişer yüz ayak bir câmi‘i atîkdir. Sene (---) târîhinde Sultân Kılıç Arsla …
EÇS VII 86a … ı rahmetin kesretinden ve şiddet-i şitânın tekaddümünden el ayak dutmayup derûn-ı askerde kaht [u] galâ olup Tatar Hân dahi …
EÇS VI 151b … Ye’cûc gibi bir kulle-i bâlâsı var kim cümle Körfez deryâsı ayak altında gibi nümâyân olup azîm balyemez topları cümle liman …
EÇS VII 39a … ale's-seher yine ceng tablına turreler urulup asker-i İslâm ayak ayak sahrânın ortasında hâlâ bir kenîse var, Cığalazâde'nin …