İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ayn

83
geçiş
30,8
milyonda
3.851.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
127
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi8333,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,79

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
ayn8383
‘ayn22

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ığmâzı282913,0011,945,29457,9
iğmâzı7711,3211,992,65116,4
farzı31010,0510,251,7337,7
kasrı75068,615,812,6042,8
anlara33317,895,201,6915,8
cereyân71.3567,324,392,5229,4
nûş37386,904,051,6311,2
târîhi31.0286,473,571,599,4
âbı41.9895,983,031,769,8
etdiler31.9885,572,621,455,9
etdi32.1515,462,501,435,5
deyü86.0075,432,442,3114,0
hemân43.8655,052,071,525,4
edüp2223.9574,911,903,4326,1
oldu33.3614,841,861,253,4
ederler44.5654,821,831,444,4
yine67.3724,721,731,716,0
eder34.2494,501,521,132,4
vardır48.5683,920,920,951,3
ammâ715.2293,900,901,232,3
iki49.4173,790,790,841,0
var37.6463,670,670,650,6
ile923.7693,630,621,051,5
dahi413.1863,300,300,380,2
olup417.2812,92-0,09-0,130,0
u417.4342,90-0,10-0,150,0
cümle421.1972,62-0,38-0,610,3
ve24147.9192,41-0,60-2,535,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“ayn” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (83) →
EÇS VI 3b … kelle ve paça edüp niçesi dağlara firâr edüp anlara ığmâz-ı ayn edüp halâs oldular. Ve bizden ancak bir âdem şehîd olup ara …
EÇS IV 261a emrine imtisâlen üzerine varmak farz-ı ayn olup fenkerû(?) mâl u menâl-i ganâ’iminüz helâl-i zülâl old …
EÇS VII 144a … derûnundan dahi Âsitâne'ye gitmeği ma‘kûl görmeyüp ığmâz-ı ayn eyleyüp "Der-i devlete gidinler eğer deryâdan ve eğer karad …
EÇS X Y113b Târîh-i Kasr-ı Ayn
EÇS IX Y272b … ereyân eder kim cümle huccâc nûş edüp tâze cân buldular. Bu ayn şehrin cümle bâğ [u] bâğistân [ve] gülistânının tûlu bir sâ …
EÇS IX Y186b … hir içre cereyân eden nehir üzre iki kantara vardır. İkişer ayn cisr-i kavîlerdir. Altından cereyân eden nehre nehr-i Gumiy …
EÇS IX Y197a … es‘ûd iskınî atşânî" deyü ricâ etse, ol ân bi-emrillâh yine ayn cereyân edüp nûş ederler. Bir âb-ı lezîzdir, "Alâ memerri's …
EÇS II 226b … Kaynağı ve Samanlı Kaynak, Yıldırım Hân Keşiş Dağı'nda bir ayn vardır, cereyân edüp gâyib olur, andan saman döküp bu mahal …
EÇS X Y271b … a olan ahlâtı ve ra‘şe ve beras ve cüzâmı def‘ eder. Mezkûr ayn sene-i âtiyeye varınca bayağı turna gözü âb-ı latîf cereyân …
EÇS I 77b … sulh [u] ahidnâmeye muhâlefet edüp Malta küffârına ığmâz-ı ayn edüp limanlarına kodular ve cümle Kızlar Ağası'nın atları v …