İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

azl

70
geçiş
25,9
milyonda
4.509.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
21
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi7028,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,59

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
nasb1610111,589,583,99183,6
nasbları7811,5212,042,65112,8
nasbı41410,6110,432,0051,1
etmezler79410,458,492,6469,0
kabûl133819,887,363,58107,6
nefy3529,658,121,7328,0
sadrı3689,487,731,7226,3
sümme3709,467,691,7226,2
anatolu41579,176,941,9830,7
beğleri32238,396,021,7119,2
olundu78767,925,272,5837,6
efendi111.7107,664,953,2154,5
olunup101.7537,494,783,0547,2
osmân71.2857,404,712,5432,4
âli92.5876,794,072,8234,0
tarafından39006,664,011,6211,1
selîm31.1226,373,691,609,8
oldu83.3616,263,522,5824,5
ba‘dehu52.1636,203,482,0415,0
sene146.2406,183,433,4041,6
iken31.8155,702,991,517,2
u2117.4345,302,543,7939,7
eder44.2494,922,181,565,9
ü911.2954,701,942,2211,0
olup1017.2814,241,482,037,8
edüp1223.9574,031,272,037,2
paşa49.4783,781,021,021,6
üzre311.8893,040,280,310,1
ammâ315.2292,68-0,08-0,090,0
cümle421.1972,62-0,14-0,200,0
ve17147.9191,91-0,85-3,327,7

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“azl” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (70) →
EÇS I 74b … zâde Efendi İslâmbol'dan mütekâ‘id iken sadr-ı Anatolu olup azl olundu sene 1041.
EÇS I 74a Sümme azl ve Çeşmî Efendi sâlisen İslâmbol olup yine ma‘zûl olunca ye …
EÇS I 47b … iken taşra çıkup Şehzâde Mustafâ katlinde meyl-i töhmet ile azl olunup Hersek sancağında mütekâ‘id oldu. Erbâb-ı ma‘ârifden …
EÇS X Y25a–Y25b … lerinde kâmil iki yüz ocak Y 25b beğleri vardır. Bunların azl [ü] nasbları vâli-i vilâyet elindedir. Meselâ livâ-i ⟦P 166 …
EÇS I 48b Hasan Çelebi: Defterdârlıkdan azl olunup çâşnigîrbaşılık verildi.
EÇS VIII 292a … vükelâ ve mîr-i mîrânların şühedâların ve mükerrer mükerrer azl [u] nasbların birer birer tahrîr eylesem Hudâ hakkıyçün bir …
EÇS X Y98b–Y99a Âl-i Türkmân'dan yedi pâdişâhı bir günde azl edüp ba‘zısının gözlerin oyup köşe başlarında sâ’illik etdi …
EÇS I 74a Ba‘de sümme azl u nâsb el-Mevlâ Azmîzâde Efendi. Fî Zilhicce sene 1032.
EÇS I 74a … tânzâde Mehemmed Efendi dâmâdı Kemânkeş Alî Paşa devletinde azl olundu sene (---).
EÇS I 52b … ler zabt edüp eyâletlerine mülkiyyet üzre mutasarrıflardır. Azl u nasb kabûl etmeyüp fevt olduklarında eyâletleri oğulların …