İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

azli

52
geçiş
19,3
milyonda
5.875.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
5
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi5221,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,77

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ebed163312,5911,624,00235,8
nefyi113212,0711,123,32152,2
beled1111311,099,303,31121,3
sûi3469,978,721,7330,5
sebebi134669,687,503,59110,1
paşa’nın117468,826,583,2879,0
haberi31978,626,631,7121,7
geray44008,186,021,9725,6
melek81.0227,935,672,7747,4
kabûl33817,835,671,7017,8
hân’ın46537,545,311,9521,7
ahmed112.4917,154,843,2052,9
derbeyânı37806,884,641,6613,6
ibtidâ31.7475,773,481,589,0
içün32.0365,563,261,558,2
mehemmed43.0455,403,091,7710,1
paşa89.4784,782,452,3114,2
gelüp45.0514,682,361,616,7
hân45.4014,592,261,586,2
ederler34.5654,412,091,334,1
edüp1223.9574,031,702,4011,8
deyü36.0074,021,701,202,9
sene36.2403,971,641,182,8
olup317.2812,500,170,190,0
ve21147.9192,22-0,12-0,390,2
cümle321.1972,21-0,12-0,150,0
ile323.7692,05-0,29-0,380,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“azli” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (52) →
EÇS VI 136a … r nefer ağaları katl edüp niçesini nefy-i beled ve niçesini azl-i ebed edüp merd-i tîmâr ederler.
EÇS IX Y78a … âbların mesdûd edüp cümle fukarâların nefy-i beled tekyeden azl-i ebed edüp âyîn-i Mevlânâ'yı men‘ etdiklerinden mâ‘adâ böyle …
EÇS III 101b Mâdde-i kübrâ-i diğer: Sebeb-i azl-i netîce-i kelâm, berây-ı Melek Ahmed Paşa-yı hümâm, ya‘nî eh …
EÇS I 61b–62a Husrev Paşa'nın azli ve Hâfız Ahmed Paşa'nın tekrâr vezâreti ve Husrev Paşa'nın …
EÇS V 9a … levvel'inin gurresinde Melek Ahmed Paşa efendimizin Van'dan azli haberi gelüp eyâlet-i Van Pehleli Ahmed Paşa'ya ihsân olunm …
EÇS X Y192b … ile hîn-i mansıbda geçinmek güzel, ammâ âh âh vâh vâh hîn-i azli mel‘ûndur, mel‘ûn.
EÇS VII 109b … bü'l-eşrâfı ve yüz elli akçe pâyesiyle kazâdır kim bunların azli nasbları cümle hân elindedir. (---) (---) (---) (---) (---) …
EÇS III 98b Der-beyân-ı âkıbet-i kâr-ı sû-i tedbîr, sebeb-i azl-i vezîria‘zam Melek Ahmed Paşa
EÇS I 61b Hâfız Ahmed Paşa'nın azli hâli ve Halîl Paşa'nın def‘a-i sânîde vezâreti ve Abaza üzr …
EÇS V 20a … deyü Boşnak lehcesiyle kelimât edüp vermedi. Âhir Sivas'dan azli kabûl edüp İpşir Paşa'nın hatunun bu Tokat kal‘asına haps e …