İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

böyle

1.834
geçiş
679,7
milyonda
119.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
6
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı481.479,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi1.786729,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,73
EÇS D 0,93

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: böyle) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
iken861.8159,593,128,21223,8
olunmuşdur721.3949,513,257,59198,7
tahrîr853.0269,162,377,43144,0
târîhi481.0289,103,106,12123,5
niçün311868,974,945,39157,4
digeç28298,947,475,26283,4
olmamışdır301678,945,055,31157,2
deyü1126.0078,871,787,50118,8
olmuşdur481.8508,742,255,4875,0
târîh297088,552,914,6767,8
didi275638,533,144,6170,8
yokdur724.6458,511,515,5158,0
hudâ452.5828,381,684,6243,4
azîm564.0978,271,334,5136,2
yine847.3728,221,074,7936,9
ola301.5888,171,803,9032,3
ederler554.5658,141,154,0727,4
celî172608,063,593,7854,4
işte195158,052,763,7240,9
elhâsıl195188,052,753,7140,7
kelâm217908,032,293,6533,6
sevâdı161678,034,143,7763,1
diyârda174207,952,903,5739,4
olur576.0127,900,803,2214,9
hamdi209327,891,983,3425,3
terkîm141527,854,083,5254,1
osmân’da141747,843,893,4950,4
gerek143077,743,073,3035,4
halk155147,712,423,1526,3
âli282.5877,700,992,6310,8
pâdişâhı155867,672,233,0523,1
şöyle121037,674,423,3052,0
üzre8311.8897,630,362,014,8
ibretnümâ144927,622,393,0324,0
musanna168537,611,792,8417,1
eder364.2497,600,642,156,2
yerde201.6047,571,202,5210,7
hısnı122297,573,273,1033,4
oldu303.3617,560,722,146,3
vâki171.1217,561,482,6413,2

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“böyle” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (1.834) →
EÇS V 77a Ben eyitdim, ‘Behey Sultân Efendim, latîfe-i efsâneyi ko. Böyle keder ü kesel-âmiz cevâbları söyleme’ dediğimde, hemân Sult …
EÇS VIII 200b … du. Ve bir etmek bir altuna çıkdı, zîrâ dörd bin kadar âdem böyle kal‘acıkda ne bulsunlar ve ne yesinler.
EÇS VII 79a … kâfirle yaka yakaya olamaz mu ya! Şu serhaddimiz oğlanların böyle döğmeye" deyü gulâmın pederin ta‘n-âmîz lisânlar ile rüsvây …
EÇS IX Y16b … undandır. Bir hâtûn-ı Adeviyye'nin hayrâtıdır kim bir mülûk böyle hayrâta mâlik olmamışlar. Tâ bir konak yerden niçe sengistâ …
EÇS I 173b … imdi leb-i deryâda olursa ömrü içinde balık yememişdir kim böyle kitâb te’lîf etmişdir, zîrâ çok balık yiyen âdemin aklı haf …
EÇS VI 110b … çadırlarımız Hindî Baba hırkalarına döndü. Ne çâre herkese böyle fermân-ı vezîr olundu.
EÇS I 159b … üzre olan ekmekleri yetmiş seksener çift câmûs çeker. Niçe böyle azîm ekmek yaparlar lâkin bunlar furunda pişmek mümkün deği …
EÇS IV 321b … hevâsının letâfeti cihetinden hazz olunup ve hâk-i Irâk'da böyle şehr-i mu‘azzam harâb u yebâb kalmışı ma‘kûl görülmeyüp sen …
EÇS X Y321a–Y321b … medlerdir kim rûy-ı zemîn seyyâhân u müverrihânı mâbeyninde böyle meşhûr-ı âfâkdır. Ve hakkâ ki ayne'l-yakîn hâsıl etdiğimiz …
EÇS VIII 237a … etdi. Hakkâ ki niçe hânedânlar kapanup kalmışdı. Bir kerre böyle tâ‘ûn-ı ekber Bursa Yenişehir'ine dahi vâki‘ olmuşdu.