İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

big

118
geçiş
43,7
milyonda
2.787.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
38
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı1173.606,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi10,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,73
EÇS D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimDKEÇSToplam
big1171118
biğ112

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: big) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
pay306612,3810,345,47387,5
püre203112,1010,854,47278,4
ḳazan3023611,448,515,46298,8
yigidüm112311,3210,423,31143,4
yigitler71910,7110,042,6486,5
oğlı1315310,627,923,59118,2
yigenek62210,469,612,4569,8
aydur2752210,437,215,16218,3
erenler75210,408,592,6470,4
piçen51010,3210,482,2365,7
yigit1013810,327,693,1587,6
diyenler51410,2810,002,2361,4
didiler78610,137,862,6363,0
esen65910,128,182,4456,8
didügüm4710,0310,672,0054,1
daḫı81509,937,252,8165,0
menüm71189,927,412,6358,4
didi205639,916,674,43146,3
uruz4389,718,231,9938,1
beyrek61279,657,082,4347,3
ṭurmışıdı389,6110,071,7337,2
milkî399,609,901,7336,3
ḳadın3149,549,261,7333,2
ḳoca4619,527,551,9934,2
benüm3259,438,421,7329,4
yirinden3349,347,981,7327,5
ṣoylamış51509,266,572,2135,9
delü41059,206,771,9829,8
diyü3599,127,181,7224,1
ḳızı3699,046,961,7223,1
burada3768,996,821,7222,5
örü3828,946,711,7222,1
mere41498,946,261,9726,9
oldı41648,866,121,9726,2
imdi52528,795,832,2030,7
ḳırḳ31148,736,231,7120,1
a31358,605,991,7019,1
ḳara74928,555,352,5838,4
baba97108,485,182,9247,3
dünya42958,315,281,9521,5

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“big” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (118) →
DK X 23 … ala gözden acı yaşın döker olur ala gözlü oġluŋuzı görinçe big baba ḫatun ana esen ḳaluŋ didi
DK IV 54 … a baḳdurduŋ-mı ḳara gözden acı yaşın dökdürdüŋ-mi ḳadun ana big baba diyü buzlatduŋ-mı didi gine ṣoylamış aydur
DK II 33 … çara idüŋ men daḫı gitdüm didi ḳoŋur atın mahmuzladı ḳazan big yola gitdi geli geli yurdınuŋ üzerine geldi
EÇS V 6a Birisi eydir: "Bire ne bilem, Milkî Beğ mi, Milkî Big mi, Milkî Beşe mi isteriz der. Ben de anıniçün öykünüp iste …
DK II 9 … çan beyrek boz ayġırına bindi ḳoŋur atlu ḳazana keşiş diyen big yigenek ṭorı ayġırına bindi
DK III 7 ḳazan aydur maḳṣuduŋ bumıdur pay püre big aydur beli budur menüm daḫı oġlum olsa ḫan bayındıruŋ ḳarşu …
DK XI 51 … lar kazanı çıḳarup tekür öŋine getürdiler tekür aydur ḳazan big üzerümüze yaġı geldi
DK IV 1 ḳazan big oġlı uruz bigüŋ ṭuṭsak olduġı boyı beyān ider
DK II 104 … n oḳlar atıldı demreni düşdi ḳıyamatuŋ bir güni ol gün oldı big nökerden nöker
DK IV 24 … ürürüz anlar bize yetse öldürür didi uruz aydur baba içinde big yigitler