İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

bin

12.267
geçiş
4.546,1
milyonda
14.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
231
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı130,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi12.2665.010,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,00
EÇS D 0,96

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKTBKTŞUDKEÇSToplam
bin····112.26612.267
biŋ·12139·43
bıŋ1·21··4
bîn·····11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: bin) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
niçe2.7667.05612,203,4347,719.268,5
yüz2.79612.27211,872,6544,446.121,8
iki1.5319.41711,182,1630,382.386,1
aded1.4789.04611,152,1729,892.315,7
kerre1.0202.80811,113,3228,743.222,1
üç1.3087.16311,112,3328,962.305,6
on1.1345.47711,032,5127,762.260,6
asker7011.90510,663,3423,862.233,2
yedi8264.85310,632,2322,601.349,7
kırk7132.99410,582,7122,621.611,7
beş6733.45610,452,4221,101.262,4
cümle1.30421.19710,320,7614,76321,7
altı5792.75010,302,5319,911.170,2
ile1.37523.76910,290,6713,77269,5
yigirmi5152.54710,152,4718,611.001,4
ve5.519147.91910,140,041,883,9
adımdır3957859,953,7918,441.560,2
âdem4713.7179,921,8015,47537,9
elli4362.7459,892,1316,10659,0
kadar4684.2589,861,6014,47434,5
altmış3659429,823,4117,311.205,4
dörd3912.0619,802,3815,98713,9
yetmiş3882.2759,772,2315,50634,3
sekiz3661.8739,732,4315,57688,1
olup74417.2819,690,244,2321,0
askeri3362.0499,592,1714,26526,1
seksen3089469,583,1615,59895,7
guruş3006719,573,6215,911.094,0
adım2837319,483,4115,24933,8
edüp78623.9579,47-0,15-3,049,0
olur3926.0129,460,848,76116,5
güzîde2684229,434,1315,431.234,6
kâmil2831.4469,402,4313,70532,7
cirmi2546009,343,5414,57892,1
pâre2822.3149,311,7411,78304,8
vardır3828.5689,230,293,6015,5
ü39711.2959,11-0,05-0,690,5
kîse2261.1889,102,3912,16413,5
mikdârı2107479,052,9512,62544,6
u47517.4349,03-0,42-7,3045,5

Hemen solunda

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“bin” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (12.267) →
EÇS X Y208a–Y208b … huccâca âb-ı Nîl'i bezl ederler. Ve yüz deve yükü ekmek ve bin don ve bin gömlek ve yüz koyun ve mükellef ü mükemmel summâ …
EÇS VIII 333a–333b … ârgîr ve metîn kefere evleridir. Üç aded manastırları ve üç bin tüfeng-endâz kefereleri vardır. Cümle ser-i kârda olan iş e …
EÇS X Y172b … engî sicimciler: Bunlar dahi mu‘attal yerde işlerler. Nefer bin beş yüz fukarâlardır. Ve,
EÇS IX Y115b … ulledir. Ve on tabya ve yigirmi burc ve yetmiş dirsek ve üç bin mazgal delikli ve yedi aded hisâr-pîçeli pîç-ender-pîç kal‘ …
EÇS X Y437b … stimâletler verirse senevî üç pâre Hind karaka gemisi gelse bin kîse alır; beş on gemi gelirse vehâkezâ kıyâs remev demişle …
EÇS I 99b … h Vefâ câmi‘i hazîresinde medfûndur. Ve Mevlânâ Kâsım Hatîb bin Ya‘kûb, Amasiyyevîdir ve yine anda medfûndur. Ve Mevlânâ Al …
EÇS III 22a … n yaylasında Mar‘aş pâdişâhı Sultân Alâüddevle'i bozup kırk bin Türkmân eşirrâsın katl edüp Alâüddevle'nin bî-devle başıyla …
EÇS IX Y95a … Fî eyyâmi Sultânü'l-a‘zam Gıyâsü'd-dünyâ ve'd-dîn Keyhusrev bin Kılıc Arslan halledallâhu mülkehû, sene seb‘în ve seb‘i mie …
EÇS I 111b el-Mevlâ, el-fâzıl, el-âlim, el-âmil Kemâleddîn Mehemmed bin Ahmed eş-şehîr bi-Taşköprüzâde: Şakâyık-ı Nu‘mâniyye sâhibi …
EÇS IX Y192a … âre gemi ile Hazret-i Yûnus'a ve beş yüz pâre gemi ile kırk bin Freng Sayda kal‘asın muhâsara eder.