İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

birâderi

93
geçiş
34,5
milyonda
3.505.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
10
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi9338,0

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,69

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
birâderi9393
bîrâderi11

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
kihteridir101911,5110,903,16137,8
mihteri91811,3810,823,00122,7
kihteri6910,9111,242,4586,9
sâm’dır4610,3711,242,0058,0
efendi’nin711510,117,792,6362,1
bayzar4389,978,581,9940,0
cânberâberi379,9410,601,7339,6
bîcân3539,407,681,7226,2
billâh52019,126,502,2135,3
seyyid63408,836,002,4138,2
siyâvuş31338,766,351,7120,6
abdurrahmân31928,435,821,7018,4
mâ31938,435,821,7018,4
çelebi109858,255,203,0852,9
hâm32738,075,321,6916,3
yanında55368,035,082,1725,6
hazretlerinin32957,995,201,6915,8
mûsâ44437,935,031,9420,2
eyitdi33287,875,051,6815,2
efendi111.7107,644,543,1748,5
evvel47067,364,361,9016,6
sarı35127,344,411,6512,6
eşşeyh59817,254,212,1219,8
hüseyin49257,013,971,8714,6
ibn61.6746,803,702,2619,8
beğ41.4756,393,301,8011,1
mehemmed83.0456,383,252,5321,8
ki62.4266,293,172,1815,7
ahmed62.4916,253,132,1715,4
medfûndur31.2356,213,141,547,8
varup31.2376,213,141,547,7
ibrâhîm31.3386,103,021,527,3
hazreti105.9455,762,612,6419,6
ağa32.0505,522,411,415,2
süleymân32.3715,322,201,354,5
târîhinde32.3875,312,191,354,4
sultân54.1935,262,111,727,0
olan66.7714,841,681,695,8
paşa89.4784,781,611,907,2
olup1017.2814,241,071,664,4

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“birâderi” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (93) →
EÇS X Y450b Bunun civârında eş-Şeyh Ziyâd. Ve bunun birâder-i kihteri eş-Şeyh Muhammed el-Heyyâr: ya‘nî parça parça etmiş …
EÇS X Y450b … ı Mekke (---) Efendi, Şeyhülislâm Esîrî Mehemmed Efendi'nin birâder-i kihteridir, müjde mahallinde Mekke'den huccâc ile gelmişler …
EÇS II 275a–275b … miş. Âhir Sultân Osmân Hotin gazâsına giderken ana-baba bir birâder-i kihteri iken Şehzâde-i mazlûm Mehemmed'i nâ-hak [ve] bi-gay …
EÇS V 12a–12b … lüp Ziyâeddîn Hân ve büyük karındaşı Bedir Beğ ve dahi kiçi {birâderi} Nûruddehr Beğ ve bu hakîr ve Çaşnigîrbaşı Mustafâ Çelebi ki …
EÇS IX Y363b–Y364a … Abdurrahmân Karabaş: Mu‘allim-i Sultân olan Ömer Efendi'nin birâder-i kihteridir. Amasiyyevîdir. Mekke-i mükerreme Y 364a pâyes …
EÇS IV 225b … a ve Çâker Ağa ve Şeref Hân hatîbi ve Maktûl Haydar Kethudâ birâderi ve İslâm Ağa ve Selmân Ağa ve Menteş Ağa (---) (---) (---) …
EÇS IV 250a … günde şehr-i Tebrîz-i dilâvîz sahrâsına varup Şâh Tahmas'ın birâder-i kîhteri olan Elkas Mirzâ'nın iğvâsıyla yine Elkas'ı serdâr …
EÇS II 312a–312b … amân vermeyüp cümle ibâdullahı katl edüp hükûmet-i Şirvân'ı birâder-i kihteri olan Elkas Mirza'ya verdi. Üç sene Elkas Mirza hâki …
EÇS III 142b … h edüp çeşmeden su almağa başladıklarında Şefî‘î Çelebi'nin birâderi varup ayn-ı cârîye el uzatdığı gibi kesildi. Yine cümle yâr …
EÇS III 77b–78a … kın bu Bâyezîd bir hod-bîn ve hûn-hâr sefîhdir. Babasına ve birâder-i mihterine âsî oldu. İrân-zemîne mâlik olmağıçün birkaç nöke …