İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

birdir

63
geçiş
23,3
milyonda
4.964.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
1
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi6325,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,59

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
kârhâne1012910,748,703,15101,6
sarrâfbaşı3510,5011,651,7344,8
veznedâr3610,4811,391,7343,2
odunkapusu’nun3810,4410,971,7340,9
yüzdür32910,069,111,7332,3
kârhâneleri3559,708,191,7328,3
kârhânei41099,577,621,9934,5
ağaları64098,706,302,4240,7
neferâtları75168,636,182,6146,4
yüzünde42808,586,261,9726,9
emîni65858,255,782,4036,4
esnâfı91.0438,065,532,9451,6
neferât67317,955,462,3933,8
dükkân46457,535,051,9420,3
ağa102.0507,284,713,0446,2
tekyei36077,204,731,6713,9
nefer36897,034,541,6613,2
iç41.5906,313,751,8513,4
sâhibi31.6905,813,251,558,2
ammâ1415.2294,912,302,9822,6
üç47.1634,181,581,333,5
yüz612.2723,991,391,514,2
ve34147.9192,910,301,091,5
dahi313.1862,890,280,310,1
cümle321.1972,21-0,40-0,550,3

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“birdir” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (63) →
EÇS I 185b–186a Kârhâne-i ma‘mûr birdir, dükkân cümle 3000, neferât yekûn 5000, bunlar dahi örs ve …
EÇS V 132a Boğ tanrı yedno birdir hem yedino vahdetî
EÇS I 136b … r toksan iki dirsek ve burûcdur. Ve Hân lafzı altı yüz elli birdir. Ol hisâb üzre dâ’iren-mâdâr altı yüz elli bir dendân-ı bed …
EÇS VI 142b … b olup hâlâ mezârlık olmuşdur, ammâ yine hâkim ve zâbitleri birdir ve gâyet kasaba-i emîndir. Bu kasaba yukaru vakıfdan ma‘mûr …
EÇS VII 102b … eri birbirlerine muhâlif ve muğâyirdir ve lisânları kezâlik birdir, ammâ ba‘zı lugatları muttarıd olmayup başka ıstılâhât [u] …
EÇS III 140a … dur kim akl-ı kâsır hayrân olur. Ve bu ılıcada bây [u] gedâ birdir. Eğer peştemâlın var ise hammâmcıya bir akçe vermeden çıkar …
EÇS I 172b Esnâf-ı azîm karcıbaşı: Kârhâne birdir, sebzehâneye muttasıldır, hünkârın karcıbaşısı yaz ve kış a …
EÇS X Y172a Esnâf-ı darbhâneciyân: Cümle üç yüz neferdir. Emîn ağa birdir, nâzır ağa birdir, sâhib-i ayâr ağa birdir, veznedâr ağa bi …
EÇS X Y64b Asker-i müteferrikagân-ı mustahfızân: Bölükleri birdir, nefer yüz âdemdir. Andan,
EÇS VI 164a … amâr olunmuş kal‘alardır. Gerçi kal‘a ikidir, ammâ dizdârı birdir, lâkin her birinde seksener aded pür-silâh ve âmâde neferât …