İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

bismi

80
geçiş
29,6
milyonda
3.951.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
18
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi8032,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,71

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
bismi8080
bi’smi11

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ilâh7710813,7111,558,771.165,6
üsküdar’dan3329,788,631,7330,2
evvelâ302.6838,475,565,36174,2
çıkup81.4157,454,582,7135,5
ile7923.7696,763,818,25279,5
kalkup38366,753,921,6210,7
deyüp61.9716,583,682,2619,6
ibtidâ41.7476,163,271,7911,0
cânibi105.6465,842,902,7423,0
hemân63.8655,642,712,0812,4
şehri35.6784,091,160,951,5
kal‘ai37.7333,650,710,670,6
andan38.9483,440,500,510,3
olup417.2812,92-0,04-0,050,0
edüp523.9572,77-0,18-0,310,1

Hemen sağında

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“bismi” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (80) →
EÇS V 175a … yiğitler ile şehr-i Sofya-i sâfiyyeden çıkup cânib-i garba bism-i İlâh ile karye-i Balı Efendi'de bir gece mihmân olup Balı E …
EÇS IX Y278a … p gusl edüp ba‘dehu haymeme gelüp cümle siyâb-ı râh çıkarup bism-i İlâh ile ihrâma girüp pâ-bürehne ve ser-bürehne olup dünyâ …
EÇS VII 77b Evvelâ bismi İlâh ile Budin önünde Peşte kal‘ası cisrinden nehr-i Tuna'y …
EÇS VIII 368a Evvelâ bism-i İlâh ile Elbasan'dan çıkup cânib-i şarka (---) sâ‘atde Baby …
EÇS VII 117b … erhâş olamaz. Îzed [ü] Yezdân'a sad-lek hamd [ü] senâ olsun bism-i İlâh ile der-ceng-i evvel bu kadar Kalmık katl olup sekiz y …
EÇS VIII 204a Evvelâ bism-i İlâh ile İslâmbol'dan üç hidmetkâr ve üç aded yâr-ı sâdık-ı …
EÇS VII 187b Evvelâ bism-i İlâh ile Azak'dan çıkup
EÇS VIII 283a … orsa flandıra sancağ u bayraklar diküp Anabolı limanınd[an] bism-i İlâh ile çıkup cenûb tarafına otuz mîl gidüp,
EÇS I 7a … r olunca mübârek sağ pâ-yı şerîflerin câmi‘-i münevver içre bism-i İlâh ile koyup mübârek vech-i şerîfinden bürka‘ın küşâde kı …
EÇS I 153a … an cemî‘i sefere me’mûr vüzerâ ve vükelâların çavuşlarıdır. Bism-i İlâh ile evvelâ,