İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

bizüm

18
geçiş
6,7
milyonda
14.527.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
2
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı13400,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi52,0

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,72
EÇS D 0,20

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: bizüm) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
yağılığa3312,1914,191,7359,1
oğluŋ31411,5811,971,7344,5
didiler3869,889,351,7333,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“bizüm” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (18) →
EÇS III 17b … lediler hem kelâm / Dediler kim yâ Resûl-i zü'l-minen / Gel bizüm müşkilimiz hall eyle sen / Yüz tutuben ağladılar her biri / …
EÇS V 146a … zâ mâlına harâm diyen şu esîrlerimüz gibi kâfir olurlar. Bu bizüm kanımız bahâsı mâlımız şarâbımız, helâl-i zülâl gazâ mâlıdı …
DK XI 16 … ılar ḳazanı kuyudan çıḳarup getürdiler ayıtdılar and iç kim bizüm ilümüze yaġılıġa gelmeyesin hem bizi ög oġuzı ṣındurġıl sen …
DK V 21 … bilmez idüm oġrılaym can alduġın ṭuymaz idüm dökmesi böyük bizüm ṭaġlarumuz olur ol ṭaġlarumuzda baġlarumuz olur
DK VI 89 … üm yaġıma giren yigit ne yigitsin destursuzça yaġıya girmek bizüm ilde 'ayıb olur mere yorı ṭoġan ḳuş oluban uçayın-mı ṣaḳalu …
DK II 77 aġaç bizüm ilde gerek idüŋ aġaç ḳara hindū ḳullaruma buyura-y-ıdum sen …
DK III 25 bazirganlar ayıtdılar ne çoġ olsun amma bizüm bir bigümüz oġlı vardur bu üç nesneyi aŋa armaġan aparsavuz …
DK I 42 … nökerleri aydur biz senüŋ oġluŋı niçe getürelüm senüŋ oġluŋ bizüm sözümüz almaz bizüm sözümüz-ile gelmez ḳalḳubanı yirüŋden ö …
DK XI 52 … elüm didiler hem ḫaraca muṭi' olalum sen daḫı and iç-kim bu bizüm ile yaġılıġa gelmeyesin didiler ḳazan aydur vallah billah ṭ …
DK I 34 … ediler gelüŋ oġlanı babasına ḳovlayalum ola kim öldüre gine bizüm 'izzetümüz ḥörmetümüz anuŋ babası yanında ḫoş ola artuḳ ola …