İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

canın

olası alıntı: Arapça–Farsça Tüm bağlamlar →
23
geçiş
8,5
milyonda
11.636.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
4
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig681,6
Dede Korkut Kitabı17524,0

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,63
DK D 0,06

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKBDKEÇSToplam
cânın··3131
canın617·23
canıŋ2··2
çanın··11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: canın) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
yigidüŋ51512,0712,262,2477,0
alğıl3711,6812,621,7348,0
yuluġ43611,1210,672,0051,7
azrā’il32311,0610,901,7339,8
yaḫşı44710,8710,292,0049,5
delü410510,009,132,0042,9
daḫı31509,158,201,7328,2
aldı42418,967,931,9936,1
didi35637,396,291,7120,3

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“canın” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (23) →
DK VIII 14 … i bir ṣordı olança südin aldı iki ṣordı ḳanın aldı üç ṣordı canın aldı bir ḳaç daya getürdiler
DK V 17 … ü elüme girdüŋ ola-mı didi men seni öldüreyim yaḫşı yigidüŋ canın ḳurtarayım didi ḳara ḳılıcın ṣıyırdı eline aldı 'azrā'ile ç …
DK V 37 … n can 'aziz canumı ḳıya bilmen bellü bilgil didi anası daḫı canın virmedi
KB 5517 taḳı bir ḳutusı tiler neŋ tawar / yuluġ ḳılsu canın tawar bir aŋar
DK V 14 … çönge idügin ne begenmezsin gözi gökçek ḳızlaruŋ gelinlerüŋ canın çoġ almışam ṣaḳalum aġarduġın ne begenmezsin aġ ṣaḳallu ḳar …
DK V 8 daḫı yaḫşı yigidüŋ canın almaya didi ḳayıtdı döndi delü dumrul ivine geldi ḥaḳ ta'āl …
DK V 49 … içün alur-iseŋ ikimüzüŋ canın bile alġıl kor-iseŋ ikimizüŋ canın bile koġıl keremi çoḳ ḳadir taŋrı didi
KB 1472 siziksiz ölüm bir kün aḫır kelir / tirilmiş bu canlıġ canın alġalır
DK V 47 … m senüŋ canuŋa ḳurban olsun didi rāżı oldı 'azrā'il ḫatunuŋ canın almaġa geldi ādemīler evreni yoldaşına ḳıyamadı allah ta'āl …
KB 990 biliglig kişiler et öz yawrıtur / bilig birle awnur canın semritür