İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

cengi

643
geçiş
238,3
milyonda
465.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
20
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi643262,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,86

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
cengi643643
çengî1313
cengî99
çengi77

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
azîm3194.09711,115,3517,421.788,0
azîmler262979,825,524,99150,5
köpek19809,756,964,32150,6
perhâş19979,726,684,32142,4
germâgerm191009,716,644,32141,1
sultânî162089,275,333,9088,4
tarafeynden13939,186,203,5687,9
nücûmî12469,167,103,4497,7
azîmde12959,066,053,4178,6
birbirleriyle121079,035,883,4175,6
ede185099,004,214,0171,7
savaşı121438,975,463,3968,4
sâ‘ati11838,966,123,2773,1
sıffîn9138,818,502,9996,7
sahrâsında133108,804,463,4456,1
harbi9178,808,122,9989,3
gece281.4318,793,364,7880,4
azîmi133778,714,183,4151,1
âhir187758,703,613,8957,4
gavrî101518,695,123,0752,2
cidâl102048,604,683,0446,2
neberdi8468,576,512,8057,9
tabur91368,565,122,9147,0
gün453.3008,552,845,77100,4
ederken189448,543,323,8250,8
kâr146748,443,453,4041,7
harbîler7188,447,672,6363,7
savaş7428,396,452,6250,0
dek114888,323,563,0434,4
yedi534.8538,302,526,0198,3
olmuşdur241.8508,302,774,1851,4
olurdu93138,273,912,8032,3
kıtâl71018,275,182,5737,2
olmada71018,275,182,5737,2
vakti137648,243,163,2034,0
âhırı71438,194,682,5432,3
muhâsara104818,193,452,8729,8
azîmden6378,186,412,4242,5
küffârı149628,162,933,2532,8
feth232.0568,132,553,9843,5

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“cengi” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (643) →
EÇS VIII 301a … dem deryâsı cem‘ olup bu hâl üzre yine küffâr ile rûz-merre ceng-i azîm olmada.
EÇS IV 375a–375b … i Nasîbîn üzre çeri çeküp Karadere nâm mahalde Dârâ Şâh ile ceng-i azîm edüp Dârâ Şâh münhedim olup niçe yüz bin asker-i Dârâ …
EÇS VII 146a … Bâyezîd Hân asrında bunda Kazak küffârıyla Gedik Ahmed Paşa ceng-i azîm ile kanlar akarak feth olduğiyçün Adahon, ya‘nî Kan ad …
EÇS II 300b … îm teferrücdir. Ve câmûslar cengi ve kûsfend cengi ve hımâr cengi ve kelb cengi ve horos cengi, bu hayvânâtların ol rûz-ı nev …
EÇS III 1b … sâf-ı kal‘a-i azîm Akye ve limanında Cezâyirlinin kâfir ile cengi.
EÇS VI 170b–171a … alpova kal‘asını muhâsara edüp cenge âheng etdiklerinde bir ceng-i azîm ederken gerüden Serdâr Koca Ahmed Paşa ile Anadolu vez …
EÇS VI 48b … rken dağlar ve hâmûnlar inlerdi. Kırâ’at-ı Kur’ân'dan sonra ceng-i savaş-ı perhâş ma‘rifetlerinden haberdâr olmak içün cümle i …
EÇS III 24b … te giderken bu mahalde Şecerü'd-dür Hâtûn'u hârâmîler basup ceng-i azîm ile halâs olup oğluna Hısn-ı Keyfâ'da Mısır hilâfeti m …
EÇS V 104a–104b … atları ganîmet alup Rimlik şehri dağları içinde becenelerde ceng-i azîmler edüp bî-hisâb mâl-ı ganâ’im ve altı yüz aded esîr a …
EÇS IV 209b–210a … ammâ Hazret-i Alî ile Hazret-i Âyişe-i Sıddîka'nın Sıffîyn cengi etdikleri sahrâda ve Furât kenârında olan Ca‘ber kal‘ası ne …