İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

cidâli

17
geçiş
6,3
milyonda
14.965.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
2
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi176,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,78

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
cidâli1717
cidâlı11

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
kıtâli41112,1912,822,0064,9
harb514310,009,442,2355,8
ceng158689,128,423,86147,2
ü1511.2955,444,723,7370,9
u617.4343,492,772,0913,0
ve10147.9191,150,420,800,8

Hemen solunda

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“cidâli” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (17) →
EÇS VI 72b … lâ ol mâl ile muğtenem âdemlerimiz vardır" deyü bu ceng [ü] cidâli Cânkurtaran ihtiyârları nakl etdiler.
EÇS VII 151b Der-beyân-ı acâ’ibât u garâ’ibât-ı ibret-nümâ-yı ceng-i cidâl-i sehere-i oburât
EÇS X Y451b … --) 6 varakda, Mısır hakkında hadîs-i şerîfleri ve ceng [ü] cidâl-i Mısır an-yed-i serdâr Amr ibnü'l-Âs bâ-kefere-i Rûm ve kefe …
EÇS IX Y112a … n içre Sönbeki limanına dâhil olduk. Beri cânibden ceng [ü] cidâli temâşâ etdik. Bizi kovan iki kalyon dahi varup ol altı kaly …
EÇS V 65a … niyen sa‘âdetlü pâdişâha buluşup cümle sergüzeşt-i ceng [u] cidâli nice nakl etdiğim ve nice cümle üsârâları ve mâl-ı ganâ’iml …
EÇS VII 119a Der-ta‘rîf-i üstâd-ı cerrâhân: Hâlâ bu diyârlarda ceng [ü] cidâli kâfirler ile eksik olmadığından üstâd-ı cerrâhlardan Macar …
EÇS II 361b … şa ile ceng edüp Varvar Köprülü'yü münhedim etdüği ceng [u] cidâli ve menâzilleri beyân eder
EÇS I 104a … izinci günü idi. Eyyâm-ı devleti, celâlî ve cemâlî ceng [ü] cidâli ve Üstürgon kal‘asının harb [ü] kıtâli ile güzer edüp bir â …
EÇS VIII 295a Musâhib Yûsuf Ağa bu ceng [ü] cidâli ve harb [ü] kıtâli görüp (---) günden sonra niçe yüz kîse c …
EÇS VIII 308b … gurresi cum‘a gününe gelince bu otuz bir ayda olan ceng [ü] cidâl-i azîmde rûz merre şehîd olan şühedâların esâmeleri ve câmedâ …