İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

cihânı

176
geçiş
65,2
milyonda
1.868.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
5
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi17671,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,82

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
dutmuşdur528312,6810,237,21678,3
dutmuş143911,069,433,74160,9
dutup2119710,857,674,56184,2
geşt1412310,587,773,72124,7
zeytûnu107610,347,983,1592,1
güzâr1111610,277,513,3093,7
bâğçesi1933510,256,764,32141,8
zeyn2252610,006,324,63150,7
unnâb479,4810,102,0050,9
inciri5559,477,442,2242,1
bâğçeleri82459,285,972,7850,7
hurması3139,028,791,7331,3
nahlistânı3188,998,321,7329,2
şapkalı3308,907,581,7225,9
etmişdir201.2108,894,994,33100,1
bostânı3378,857,281,7224,6
ağaçları41318,745,871,9724,8
üzümü41388,715,801,9624,4
bostânları3758,616,261,7120,2
bâğ171.2958,564,653,9677,4
dırahtları3848,566,101,7119,6
servi41828,525,401,9522,2
binâları42618,234,881,9319,4
müşebbek31718,155,071,6815,3
ağacı31858,094,961,6814,9
hakîkatü’lhâl31948,054,891,6714,6
şehirdir31988,044,861,6714,5
mu‘attar32297,924,651,6613,6
balı32327,914,631,6613,5
âsârı45257,553,871,8614,0
seyr57187,523,742,0716,7
âlem33647,513,981,6211,0
ganîmet33687,503,971,6210,9
meşhûrı33777,473,931,6210,8
meşhûrdur34037,413,831,6110,4
bâğı51.0157,103,242,0013,5
serâpâ38196,632,811,496,6
kara51.5326,582,641,8810,0
etmiş38656,562,731,476,3
âb39536,442,591,445,8

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“cihânı” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (176) →
EÇS III 165a Ve gülâbı rub‘-ı mekânda yokdur. Ve gül-i gülistânı cihânı zeyn etmişdir. (---) (---)
EÇS X Y450b … e gayrı sebzevâtları memdûhdur, zîrâ besâtînleri bostânları cihânı zeyn etmişdir. Ve suları serâpâ kuyulardır, ammâ gâyet lezî …
EÇS X Y382a … ve hoş fezâsı ve hisâbdan hâric ü âric harâb ü yebâb binâsı cihânı dutmuş bir şehr-i azîm imiş kim diller vasfında kilk-i cevâ …
EÇS IX Y89b Ve kazâsı kurâlarında olan incîri cihânı dutmuşdur. Gök lop nâmıyla meşhûr olan incîri bir kudret-i …
EÇS VIII 323b … ederler. Ammâ Hudâ hakkıyçün böyle bir bâğ-ı cinân-ı latîf cihânı otuz bir yıl seyâhat edüp sûre-i (---): Arapça nass-ı kât …
EÇS VIII 272a … i Şerîf sâbûnundan latîf sâbûnu olur. Ve servi ağaçları hod cihânı dutmuşdur.
EÇS V 10b … ehr-i Bitlis'de durup şiddet-i şitâdan bir cânibe gidemeyüp cihânı kar dutmuş bir gün Melek Ahmed Paşa'dan Ziyâeddîn Hân'a ve …
EÇS VII 68a … bî-hadd [ü] bî-pâyân ile ubûr etdi kim kara şapkalı küffâr cihânı dutup yetmiş yerde erganon ve torompete ve nâkûs ve borular …
EÇS VIII 273a … ederler, zîrâ tokuz bin aded bâğlarında cümle tut ağaçları cihânı dutmuşdur. Sahrâlarında mezâri‘âtları cümle kalımbok olup s …
EÇS X Y434a … azametullâh bu bir sahrâ idi kim nebâtâtı ve gayrı eşcârâtı cihânı dutmuşdu. Ve köşe köşe murgânlar savt-ı hazînleri câna cân …