İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

dâl

68
geçiş
25,2
milyonda
4.616.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
33
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi6827,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,70

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
kralı4755911,268,706,84481,6
bedfi‘âl43410,339,192,0043,5
kıralı45010,128,631,9940,2
rakofçi3929,267,341,7224,7
binâsıdır56237,895,322,1827,2
firâr37536,904,301,6412,2
nâm72.6076,423,742,4523,4
etdi32.1515,472,791,486,5
yedi54.8535,062,351,808,3
binâ33.5234,772,081,324,1
sene46.2404,381,671,373,8
olan46.7714,261,551,323,3
her35.9674,031,321,041,9
edüp1123.9573,911,191,865,8
olup517.2813,240,520,680,6
bin312.2672,990,280,300,1
yüz312.2722,990,280,300,1
dahi313.1862,890,170,200,0
ile423.7692,46-0,26-0,400,1
ve12147.9191,41-1,31-5,1414,4

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“dâl” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (68) →
EÇS VI 172b … sara edüp döğerken hemân Nemse çâsârı olan Ferdinand Kral-ı dâl mevcûd askeriyle Arslan Paşa'yı basup cümle Budin askerin k …
EÇS V 20a Lisân-ı Arab'da dâl ile tânın kurb-i mahreci olduğundan Tokat demeyüp Dokat der …
EÇS VII 58b … başını kesmeyüp muhanad tüfengiyle öldürdün?" deyüp Kral-ı dâl adâlet edüp Çerkez'i şehîd eden kâfiri ol Çerkez yiğidinin …
EÇS VI 136a … ında ceng edüp münhezim olup batakda gark olan Lagoş kral-ı dâl bu Vaç kal‘asın sene 921 târîhinde binâ etmişdir.
EÇS I 141b … ttâl Gâzî Şâm gazâlarına gidüp {Kıral-ı bed-fi‘âl Kanator-ı dâl olan} küffâr Kadıköyü'ne bir kal‘a-i metîn binâ etdi. Hâlâ …
EÇS VII 31b … eng-i azîm olup kal‘a kapudanı olan Tomorı Pal nâm bî-dîn-i dâl yüz bin askeri karşu Tuna'dan beri gemilerle kal‘aya imdâd …
EÇS II 335b–336a … fun savt-ı sağîr ile edâ olunur, sîn ve şın ve sâd ve zâ ve dâl misillü hurûfların kemâ hüve hakkahu edâ-yı mehâric-i hurûf …
EÇS V 98a İbtidâ bânîsi Rûm krallarından Ferecik Kralı Radoçka Kral-ı dâl binâsıdır. Ba‘dehû Ciniviz Firengi istîlâ edüp anın destind …
EÇS VIII 257b … Yahyâ asrında millet-i nasârâdan Koritoz nâmında bir kral-ı dâl binâ edüp Koritoz'dan galat Gördüs derler. Ba‘dehu İşpanya …
EÇS III 40a Der-beyân-ı fırak-ı dâl