İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

dün

25
geçiş
9,3
milyonda
11.122.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
66
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı13400,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi124,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,62
EÇS D 0,61

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: dün) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
doğdum3311,7813,721,7357,1
ḳatdı3411,7313,301,7352,6
ölürüm3611,6312,721,7348,8
ḳaraŋu3711,5812,501,7347,5
bugün67910,8810,002,4571,8
yol46697,566,331,9827,3
gün63.3005,894,622,3527,1
içinde44.2734,933,661,8413,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“dün” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (25) →
DK III 89 … yrek ap alaca gerdegi içinde yiyüp içüp bī-ḫaber oṭurur-ıdı dün uyḫusında kāfir otaġa ḳoyıldı nayibi ḳılıcın ṣıyırdı eline …
DK II 46 … iş-mi-y-idüŋ a ḳazan ḳanda gezer-idüŋ nirede-y-idüŋ a ḳazan dün yoḳ öteki gün ivüŋ bundan kiçdi
EÇS IV 271b "Bre gör Evliyâm, dün sabâh dîvânda ahşam bir vâkı‘a gördüm. Ayağımı bir kara kar …
DK IV 70 geldügi yolı eline alup yortdı dün ḳatdı anası ṭuymadın el altından buyurdı ṭoḳsan tümen genç …
EÇS II 332b kad mûbrevendi dâme koça mamed eger çepeğu / dün beri, öp beni, babanın başiyçün olsun
DK X 59 … saŋa didi segrek burada ulu ḳardaşına ṣoyladı aydur ḳaraŋu dün içinde yol azsam umum allah ḳaba 'alem götüren ḫanumuz bayı …
EÇS VI 22b … . İzlerin arayup bulalım, ol yola düşelim. Elbette anlar yâ dün yâ bugün kalkmışlardır" dedim.
EÇS V 71a … şımı Kara Murtazâ Paşa'ya vermeğe giderim. Emr Allâh'ındır. Dün doğdum, bugün ölürüm. Beni isteyen kardaşlarım gelsin" deyü …
EÇS VI 102a "Emir Hudâ'nındır, her çi bâd-âbâd. Dün doğdum, bugün ölürüm" deyüp Lak dağları dâmenine doğru at d …
DK VIII 63 … öz gine aydur ḳalarda ḳoparda yigit yirüŋ ne yirdür ḳarangu dün içinde yol azsaŋ umuŋ nedür ḳaba 'alem götüren ḫanuŋuz kim …