İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

dır

94
geçiş
34,8
milyonda
3.456.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
84
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi9438,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,78

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimDKEÇSToplam
dir8295303
dır·9494

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
memâliki1115810,487,963,30100,5
îrân43310,018,762,0041,1
latin’de5749,937,922,2345,3
nehârî3199,769,151,7332,6
şücâ3209,759,071,7332,2
beledî3299,648,541,7329,8
horâsân3409,528,071,7327,8
tûrân3419,518,041,7327,7
nâmı3509,427,751,7226,5
isimleri3839,127,021,7223,4
müştak3998,996,761,7222,3
tûlı31268,806,421,7120,8
lisânı171.4328,515,414,0394,9
babası32018,385,741,7018,1
âyet44277,975,071,9420,4
ismi44457,935,011,9420,1
bânîsi45667,634,661,9218,2
cenâbı47877,224,191,8915,7
erbâbı39516,563,501,589,1
ki72.4266,513,372,3920,1
târîhi31.0286,453,391,578,7
derler44.1234,961,801,434,3
ammâ1015.2294,421,241,825,7
sene46.2404,371,201,132,1
u917.4344,070,891,382,8
dahi613.1863,890,710,951,2
aded49.0463,840,670,740,7
niçe37.0563,780,610,600,5
bin412.2673,410,230,290,1
cümle521.1972,94-0,24-0,410,1
ve30147.9192,73-0,46-2,053,6

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“dır” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (94) →
EÇS VII 28a … emse'de ismi (---) (---), lisân-ı Macar'da nâmı (---) (---) dır, ammâ elsine-i nâsda galat-ı meşhûr ile Vişigrad derler, am …
EÇS IX Y387b … ekûn-ı derecât 7350. Ammâ be-hisâb-ı yekûn-ı sâ‘ât aded 490'dır, ve's-selâm.
EÇS V 140a … pür-envârda medfûndur. Bu kal‘a dahi Kırka sancağında (---) dır, ammâ Girid fethinin ibtidâ senesinde bunu dahi Venedik kâf …
EÇS III 124a … ‘mûr şehirdir. Özi eyâletinde Hacıoğlu voyvodalığında (---) dır ve yüz elli akçe kazâdır. Nâhiyesi (---) aded kurâdır. Sene …
EÇS I 197a … tekneciyân: Dükkân 100, neferât 102, pîrleri Behlül Kassâ‘'dır, Selmânî'dir. Kabri Cebeliyye'dedir. Bu hıref, dükkânların …
EÇS X Y23a dır. Memâlik-i Îrân u Tûrân ve Deşt-i Kıpçağ ve Çîn ve Hıtâ vü …
EÇS VI 73b … isân-ı Latin'de (---) (---) dir, lisân-ı Rûm'da (---) (---) dır, lisân-ı Etrâk'de Budin'dir, lisân-ı Boşnak'da Budun'dur.
EÇS VIII 189b … yüp gayri çerâgâhlar edinmişlerdir, zîrâ bu edîm-i Arapça dır.
EÇS X Y23a dır. Memâlik-i Îrân [u] Tûrân [ve] Deşt-i Kıpçağ ve Hindistân [ …
EÇS V 49a Bânîsi (---) (---) dır. Leh lisânınca Omân (---) (---) derler kim vech-i tesmiyesi …