İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

dal

132
geçiş
48,9
milyonda
2.522.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
105
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi13253,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,78

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
dal132132
dâl6868

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
sâtûrı186411,569,494,24206,7
sâtûr81210,8310,732,83110,3
kılıç3753610,837,466,05313,1
tîği94410,719,032,9996,7
muhammedî2043610,176,874,43152,2
hançer77810,097,842,6362,8
uryân122689,946,843,4390,6
gaddâre4289,688,511,9939,8
tîğı5729,657,472,2242,2
dahhâk3139,419,201,7333,0
gâzîler82869,296,162,7952,8
topuz3289,268,101,7328,0
hücûm51519,186,402,2134,7
kılıc3399,177,621,7226,0
sıçrayup3429,147,511,7225,5
guzât42258,525,511,9622,8
sadâyı32168,145,151,6815,6
allâh88008,144,682,7236,6
fakîr32787,914,791,6714,2
küffârın33907,564,301,6412,2
gelir46717,353,931,8714,3
feryâd34737,344,021,6311,1
olup8317.2817,293,628,37269,8
deyüp101.9717,283,702,9232,9
amân35137,253,901,6210,6
piyâde35247,233,871,6110,5
hemân183.8657,213,573,8956,5
bire35837,103,721,609,9
meydânı36097,053,651,599,7
olunca36117,053,651,599,7
küffârı39626,492,991,517,2
cân31.1546,262,731,476,3
hakîr52.3016,072,471,839,0
bizim31.3556,052,501,435,5
at41.8916,022,431,637,0
çıkup31.4155,992,441,415,3
askeri42.0495,912,321,606,5
ibtidâ31.7475,712,131,344,2
üzre1511.8895,351,692,6714,5
âdem43.7175,091,461,273,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“dal” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (132) →
EÇS VII 8a … arının yayanları bir yaylım kurşum atınca küffârın atlıları dal sırık olup çarha çarhaya girişüp bizim çarha cengi dayayup …
EÇS X Y450b … t ve ene evlâdü Muhammed ve inkişerî askerü's-sultân" deyüp dal kılıc hakîr ile hayli cenge imdâd etdi.
EÇS I 204a … rer desti ile arkalarında birer hımâr ile ve kimi ellerinde dal kılıç ile ve'l-hâsıl iki yüz altmış pâre âlet-i bâzbâzân il …
EÇS VI 125b Hemân hakîr dal kılıç olup bir serâmed meşe dalın kesüp dalların budayup mı …
EÇS X Y202a … k-ı Yemenîler: Bunlar cümleden meczûb bir esnâfdır. Cümlesi dal uryân kılıç ve gûnâ-gûn şiş-töper ve topuzlar ve kalkan ve …
EÇS X Y244a … kırmızı şalvârlı beli hançerli cündî üslûbunda gelir, yine dal hançer olup dâmâdı arayup ne kadar zî-kıymet cihâzları var …
EÇS VI 177b … up cümle yerde yatırlar" dediğimizde hemân cümle asker yine dal kılıç olup bizim geldiğimiz yola gitdiklerinde biz artık lâ …
EÇS X Y54b … i uyandım, gördüm ki başım ucunda ol mel‘ûn. Bire hay, deyü dal kılıc yerimden pertâb edüp bunlara haber etdim, cümlesi uyu …
EÇS IV 282b … Âhir atdan me’yûs olup hemân Çomar yine Rüstemâne piyâdece dal satûr olup cengleşerek leb-i deryâda Süren Baba nâm bir ziy …
EÇS VI 71b–72a … oğlanlarıyla iki bin altmış aded sağîr ü kebîr âdemler olup dal sâtûr-ı Muhammedî kal‘a kapusundan taşra çıkup derûn-ı dild …