İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

dam

66
geçiş
24,5
milyonda
4.753.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
56
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi6627,0

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,81

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimDKEÇSToplam
dam·6666
dâm·1414
dâ’m·11
dām1·1

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
bâmları253313,0111,925,00391,6
bâmlarından6711,4012,102,4596,8
bâm61011,3411,582,4589,1
bâmlardan3310,4812,321,7351,3
bâmlarının3310,4812,321,7351,3
evlerin3589,638,051,7327,7
kireç41928,996,731,9829,5
varınca41.1386,774,171,8915,6
u5317.4346,633,966,81196,6
cereyân41.3566,533,911,8714,3
eden31.3046,173,561,589,3
sarâyı31.4456,023,411,578,8
üzre1211.8895,042,372,7920,2
cemî‘i33.6874,712,061,324,0
cümle1621.1974,621,952,9619,8
yokdur34.6454,381,721,213,0
olan36.7713,851,180,971,6
niçe37.0563,791,120,931,4
var37.6463,671,000,871,2
ve43147.9193,250,572,146,3
ammâ315.2292,680,010,010,0
olup317.2812,50-0,17-0,220,0
ile423.7692,46-0,22-0,330,1
edüp323.9572,03-0,64-0,970,7

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“dam” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (66) →
EÇS X Y223a … adırları geceler kanâdîller ile ve minâreler ve her hânenin dam [u] bâmları niçe kerre yüz bin kanâdîller ile çerâğân edüp …
EÇS II 353a … zâde Şeyh Abdullah medfûndur, ammâ ma‘mûr kabri yokdur, bir dam altında âsûdedir, tekyesi yokdur. Andan yine şimâle 6 sâ‘at …
EÇS X Y219b … ib-i erba‘asında olan hânedân sâhibleri der-i dîvârların ve dam u bâm ve revzenlerin ve bürke kenârların niçe kerre yüz bin …
EÇS I 130b … im âteş [u] duhânı ol bacalardan taşra çıkar. Ve bu padavra dam üzre âdemler gezecek yollar vardır ve dam üzre nerdübân ner …
EÇS IV 297b … ezmşâhî'den ta berk-i hazân faslına varınca halk-ı İşnuviye dam üzre yatarlar, ammâ damlarından birbirine harem-i muhtereml …
EÇS I 40a … ademe taş nerdübân ile su‘ûd olunur. Ve zemînden tâ sutûh-ı dam [u] bâmına varınca zirâ‘-ı bennâ ile seksen yedi zirâ‘dır. …
EÇS VIII 282a … rân-ı rahmetden bir katre âb-ı rahmet hebâya gitmeyüp cümle dam u bâmlarından cereyân edüp sarnıçlara cem‘ olur. Ammâ aşağı …
EÇS VIII 305a Ve cemî‘i hânedânlar dam [u] bâmlarında niçe kerre yüz bin mûmlar ve fânûslar ve kan …
EÇS X Y321b … k on iki sâ‘at İskenderiyye-i atîka varınca sutûhdan sutûha dam u bâmdan dama horos pertâb ederek dâma giriftâr olurmuş.
EÇS VI 22a … derûn-ı kal‘ada olan niçe bin menhûshânelerin tahta örtülü dam u bâmları tutuşup vakt-i seher kim oldu o rûz-ı rûşende der …