İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

darı

121
geçiş
44,8
milyonda
2.719.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
20
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi12149,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,66

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
dârı709709
darı121121
dâri33

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ekmeği2117611,188,384,57205,1
ekerler71410,7310,442,6491,7
arpa1314110,678,013,59119,8
buğday1625710,447,443,98134,5
yedikleri51310,2610,072,2362,0
bozası64310,238,602,4460,5
ekmekleri52110,179,372,2356,3
pirinç812210,087,512,8168,0
geydikleri499,9810,272,0051,1
südü5729,737,602,2243,1
köküyle349,6211,031,7343,1
çeltikli349,6211,031,7343,1
kile4529,577,741,9935,3
yerler113659,536,393,2876,2
hayvânâtları4569,537,641,9934,7
me’kûlâtları3129,539,441,7334,1
kîlesi3139,529,331,7333,6
çim3299,368,171,7328,3
mahsûlü3469,207,511,7225,5
atlarımız41059,186,731,9829,6
kîle3539,147,301,7224,6
atlarımıza3589,107,171,7224,0
pişmiş3629,077,081,7223,6
kamış3818,936,691,7222,0
eti31198,686,131,7119,7
zahîre31588,465,731,7018,0
deve75488,425,152,5736,5
yeyüp31778,375,561,7017,3
deri55038,044,792,1623,6
kızıl32807,944,901,6714,6
ekseriyyâ67077,894,562,3526,6
olmaz44927,744,501,9117,4
evleri33757,634,481,6512,9
verir58067,474,112,1119,1
halkı71.3357,303,872,4624,6
tenâvül35087,294,041,6311,2
beyâz51.5346,633,181,9913,2
çokdur31.1236,302,901,506,9
ya‘nî52.2516,112,631,879,9
gayrı31.4715,952,511,435,5

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“darı” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (121) →
EÇS VII 133b kavrulmuş darı unu
EÇS V 49b … da vâki‘ olup kal‘ası cümle dolma ve rıhtım çim ve kamış ve darı köküyle memlû bir palanka-i sedd-i metîndir kim Leh diyârın …
EÇS IV 234a … i firâvân olur. Ve ekseriyyâ dağlarda Kürd re‘âyâları kızıl darı ekmeği yerler.
EÇS X Y443a … ğa'ya teslîm edüp yahşı hıfz etmişler ve cümle hayvânâtları darı tarlalarında beslemişler. Tevâbi‘lerimiz gelüp müşerref old …
EÇS IV 278b–279a … inler. Açlıkları gelmiş bir alây yağî ü bâğî ü dağî âdemler darı ile südü tencereye koyup ûda ve sandala âteş edüp ta‘âm piş …
EÇS X Y389b … ak ile hûrmâ ve bersîm ve gayrı mahsûlât olmaz, ancak kızıl darı olur. Bu kavmin kârları pür-silâh olup Habeş dağlarına gidü …
EÇS VII 186b–187a … erinde darı ve buğday leb ber-leb olup cümle halk buğday ve darı üzre yatırlar, zîrâ küffâr muhâsara eder deyü havflerinden …
EÇS X Y416a Ve meşrûbâtları âb-ı Nîl ve darı bozası içerler, ammâ Kırım bozasından ziyâde sekir verir.
EÇS X Y411b … ralığa alırlar", deyü vâfir şikâyet üzre olup birez arpa ve darı ekmeği ve kavun ve karpuz tenâvül edüp sad şükr-i Hudâ etdi …
EÇS X Y395b … bâh hâkim hakîre hecînli ve eli harbeli refîkler ve firâvân darı ekmekleri ve pişmiş koyunlar ve karpuz ve hûrmâlar verüp Nî …