İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

deşti

215
geçiş
79,7
milyonda
1.518.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
2
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi21587,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,85

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
deşti215215
deştî11

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
şehîdânı548312,5410,007,34689,0
kerbelâ457212,339,946,70568,2
kerbelâ’da213411,439,924,58264,1
kıpçak’da172011,2110,384,12233,4
kıpçak161611,1510,624,00235,6
kıpçağ121310,7510,503,46169,6
kerbelâ’nın91010,3610,463,00126,0
heyhât111619,906,743,2981,9
rûhiyçün8689,867,532,8168,6
kıpçak’dan669,8010,622,4588,3
kıpçağ’a679,7910,392,4582,6
mütekâsir7489,777,842,6363,2
hâmûnları579,5310,132,2365,2
kerbelâ’yı579,5310,132,2365,2
hâmûnı5289,408,132,2347,3
gülşene449,2310,622,0058,9
kıpçak’dır449,2310,622,0058,9
kıpçağ’ın449,2310,622,0058,9
hâmûnu489,209,622,0047,8
ervâhların499,199,452,0046,5
nâfe499,199,452,0046,5
sebîlhânei5669,196,892,2238,3
geh4109,199,292,0045,4
hâmûnda4129,179,032,0043,6
hâmûn4229,118,161,9938,0
berekâtları4339,057,571,9934,5
hüseyin’in4369,037,451,9933,8
imâm167919,034,993,8780,1
yezîd4748,836,411,9827,8
sebîl4758,826,391,9827,7
goncasıfat338,8210,621,7344,2
atşânlar358,809,881,7337,4
kerbelâ’dır358,809,881,7337,4
aşkına4858,776,211,9726,7
sahrâyı116468,714,743,1951,3
şehîdi3218,707,811,7227,0
şâd41008,705,971,9725,4
tûrân3418,586,841,7222,7
berekâtı3468,566,681,7222,0
kırım64158,294,502,3426,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“deşti” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (215) →
EÇS IX Y15a–Y15b … arafına iki menzil yer Konya yollarına nazar Y 15b etdim. Deşt-i sahrâsı hâmûn fezâsı kurâ ve kasabâtlar ile tezyîn olup vec …
EÇS VIII 230b … e cümle kırk bir yerde sebîl-i atşân-ı selsebîl-i şehîdân-ı deşt-i Kerbelâ rûhiyçün meâb-ı kevserlerdir.
EÇS VII 141a … e sebîlhâne-i cân-sitândır kim her köşe-i esvâkda şehîdân-ı deşt-i Kerbelâ rûhiyçün binâ olunmuş hayrât-ı azîm sebîlhânelerdir …
EÇS IV 367b … kat-ı re’sleri şehr-i Kûfe olmağile İmâm Alî-i Kûfî derler. Deşt-i Kerbelâ cenginde mecrûh olup Ammîsi İmâm Hüseyin râhına bu …
EÇS IV 347a … rından ziyâretleri mümkin değildir, ammâ hâmûn-ı Kerbelâ ve deşt-i Necef pür melâmetler ile müzeyyendir, hisâbın Cenâb-ı Bârî …
EÇS IV 305b … pâk-i Âzerbaycân-ı Ucân'da bilâd-ı Ermen'dendir. Şehri bir deşt-i hâmûnda çemenzâr ve alefzâr vâdîye vâki‘ olmuş bir şehr-i m …
EÇS VII 181b … edeğe alup üç aded dahi kelb-i zağarlar dahi şikâr arayarak deşt-i hâmûnu geşt [ü] güzâr ederken at üzre bu hakîrin gönlüne ge …
EÇS VII 162a … ehr-i Edil kenârında şehr-i Sarây'da nihâyet bulur Heyhât-ı deşt-i Kıpçak'dır. Kavm-i Noğay ve kavm-i Kılmah'ın çerâgâhları ve …
EÇS X Y397b … âh bir cemapur askeri-misâl bir cem‘iyyet-i kebîr olduk kim deşt-i hâmûnu zâğî ve Zengî askeri tutardı.
EÇS VII 147a … develerden Ehl-i Beyt-i İmâm'ı endirüp ol nâzenîn vücûdları deşt-i Kerbelâ'nın şiddet-i hârında uryânen piyâde gezdirüp teşhîr …