İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

dede

408
geçiş
151,2
milyonda
789.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
44
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı461.418,0
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi362147,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,30
EÇS D 0,76

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: dede) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ḳorḳut275010,928,805,18294,0
abdî13689,817,303,58108,5
pîr213759,785,534,48121,3
ziyâreti267059,584,934,93128,5
memi11919,506,643,2880,9
horosî889,309,692,83107,5
alî421.8999,224,196,13166,0
na‘lıncı7159,088,592,6473,4
durmuş7209,078,182,6468,2
aydur155229,054,573,7166,8
delü81059,005,982,7851,2
eşşeyh209818,884,084,2175,8
burhân698,889,112,4569,2
selîm221.1228,884,024,4081,8
menâkıbı81728,825,262,7543,2
didi135638,784,253,4252,4
tekyesi103428,774,603,0344,8
şeyhi82008,755,052,7440,8
söylemez578,629,212,2358,8
ihlâs588,629,012,2356,6
ḳarçar5188,597,842,2345,9
hızır72148,534,762,5532,9
hüsâm5488,496,432,2135,2
balı72328,494,642,5431,8
sefer94278,464,122,8334,7
kapusundan83498,444,242,6832,1
sultân’ın5898,365,542,1928,9
gıjgıj448,319,692,0053,7
bîzebân4248,257,111,9932,2
sultân424.1938,223,055,70104,5
büdelâ4318,226,741,9830,0
ṣoylamış51508,204,782,1523,7
baba107108,203,542,8931,0
dost4648,125,691,9624,0
ya‘kûb51968,084,402,1321,1
kurbunda131.1958,053,173,2034,2
hindî4928,035,171,9421,0
sırruhu41117,984,901,9319,6
ilyâs41147,974,861,9319,4
kuddise52487,964,062,1018,8

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“dede” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (408) →
EÇS I 206b Ve Torlak Dede ve Sipâh Ahmed Beğ ve Yenter Hasan Paşa ve Dervîş Kâsım.
EÇS II 346b–347a … hân [ve] medrese binâ ederken münâfıkîn ve münkirînler, Pîr Dede Sultân'ı Murâd Hân'a geçüp pâdişâhı "Pîr De[de] nisvânlar i …
DK III 67 … öyle ile ḥamle ḳıldı delü big diledi ki dedeyi depere çala dede ḳorḳut ayıtdı çalar-iseŋ elüŋ ḳurısun didi
DK III 66 yorıldı dede ḳorḳut kiçi başlu kiçer ayġıra sıçradı bindi dedeyi ḳova ḳo …
DK VIII 25 men yiyeyim didi dede ḳorḳut döndi oġuza geldi aydur yuŋlu ḳoca ile yapaġulu ḳoca …
EÇS II 347a–347b … âlis bekmezi ve Karınca köyünün lezîz ve âbdâr üzümü ve Pîr Dede Sultân çobrası. Ve cümle altı yüz aded dekâkîndir. Ammâ boy …
EÇS VIII 381a Evvelâ ziyâret-i Şeyh Sârbân Alî [De]de: Sofyavî Pîr Alî Dede'nin halîfesidir.
EÇS II 328a Ve ziyâretgâh-ı Çağırkanlı Dede; bu şehrin ekseriyyâ halkı bu sultâna dahi ziyâdesiyle mu‘t …
EÇS IX Y148b … ir kubbe-i âlîde medfûnlardır. Ve Göklü mahallesinde Dervîş Dede bu şehir ile Zeynî Şerîf mâbeyninde Kara Henk [[(---) (---) …
EÇS III 157b–158a … idi. Ba‘dehû Hazret-i Hacı Bektâş-ı Velî izniyle Sefer Şâh Dede ve Hızır Dede gelüp bu âsitânede meks edüp 158a imâr oldu …