İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

dede*

45 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
631
geçiş
233,8
milyonda
45
biçim
2
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı712.188,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi560228,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,47
EÇS D 0,82

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: dede) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ḳorḳut475011,148,976,84568,2
abdî19689,807,224,33158,4
pîr223759,494,974,54110,3
alî541.8999,453,936,87194,9
ziyâreti267059,324,304,84106,7
selîm311.1229,183,885,19110,1
memi12919,096,143,4180,1
delü111058,945,813,2668,1
aydur175228,924,123,8965,6
şeyhi122008,895,003,3660,7
eşşeyh219818,743,524,1864,5
horosî888,689,062,82100,5
gelüben8128,678,482,8285,3
durmuş8208,657,742,8273,6
pederi102448,554,453,0243,0
sultân554.1938,552,816,36120,9
âşık8848,525,672,7748,0
burhân798,498,702,6478,4
didi135638,483,633,3141,7
na‘lıncı7158,477,962,6467,3
ḳarçar7188,477,702,6363,9
çaldı7418,426,512,6250,6
tekyesi103428,403,972,9636,5
menâkıbı81728,354,642,7136,4
baba137108,313,293,2436,2
hızır82148,284,322,6933,0
sefer104278,273,652,9132,4
söylemez678,278,842,4469,6
abdülmuttalib6298,226,792,4345,9
merhûm139198,102,923,1330,2
kapusundan83498,063,622,6025,6
balı72328,054,012,4826,0
boyladı578,008,582,2354,5
ihlâs588,008,382,2352,2
mescidi106528,003,042,7824,7
çolak5157,997,482,2243,8
boy5447,925,922,2031,8
ahmed232.4917,922,303,8237,0
hüsâm5487,915,802,2030,9
ya‘kûb61967,894,032,3022,4

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (631) →
EÇS I 206b Ve Torlak Dede ve Sipâh Ahmed Beğ ve Yenter Hasan Paşa ve Dervîş Kâsım.
EÇS VII 148a–148b … ndâmlar hâsıl olup 148b anlar dahi anaları tarafında olan dedelerine ve akrabâlarına onar on beşer yaşında iken anlar da kılıç u …
EÇS IV 355a … inin ayağına düşdüklerinde Hazret-i Alî eydür: "Ey oğullar, dedeniz Muhammedü'l-Mustafâ'ya Cenâb-ı Kibriyâ, habîbim ‘Arş [u] Kü …
EÇS IX Y24a … fethidir kim hakîrin pederi pederi dedem dedesinin altıncı dedem dedesi Kara Ahmed Beğ'in karındaşıdır. Bu şehri ol Demirci …
EÇS II 346b–347a … hân [ve] medrese binâ ederken münâfıkîn ve münkirînler, Pîr Dede Sultân'ı Murâd Hân'a geçüp pâdişâhı "Pîr De[de] nisvânlar i …
DK III 67 … öyle ile ḥamle ḳıldı delü big diledi ki dedeyi depere çala dede ḳorḳut ayıtdı çalar-iseŋ elüŋ ḳurısun didi
DK III 66 yorıldı dede ḳorḳut kiçi başlu kiçer ayġıra sıçradı bindi dedeyi ḳova ḳo …
EÇS X Y5a … enüp anda ikâmet etmeğe mübâşeret edüp vatan tutdular. Zîrâ dedeleri Hazret-i Âdem Mısır'da çok durup bir eser-i binâdan bir şey …
DK VIII 25 men yiyeyim didi dede ḳorḳut döndi oġuza geldi aydur yuŋlu ḳoca ile yapaġulu ḳoca …
EÇS VII 75a … r edüp şehri seyr-i temâşâ etdik. Beç kal‘ası içinde kralın dedesi İstifani Kral binâ etdiği manastırın vakfı bir şehr-i müzey …