İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

dedem*

7 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
54
geçiş
20,0
milyonda
7
biçim
2
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı20616,5
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi3413,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,80
EÇS D 0,64

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: dedem) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ḳorḳut195012,5511,214,36266,6
gelüben81211,9612,022,83124,7
boyladı5711,3912,122,2479,1
çaldı64111,029,842,4570,8
şaẕılıḳ3310,7512,611,7352,5
boy54410,719,472,2356,3
şadılıḳ3610,6811,611,7344,1
virdi46910,068,501,9939,4
didiler3869,467,771,7226,5
oldı31648,826,841,7222,6
pederi32448,376,261,7120,2
geldi66608,115,832,4136,8
ahmed92.4916,864,502,8739,1
merhûm39196,664,351,6512,4
bizim31.3556,123,791,6110,2
beğ31.4756,013,671,609,7
kara31.5325,953,611,599,5
sultân44.1934,952,571,667,6
âdem33.7174,702,331,394,9
edüp323.9572,03-0,35-0,480,2
ve8147.9190,83-1,57-5,5414,6

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (54) →
EÇS IX Y24a … fethidir kim hakîrin pederi pederi dedem dedesinin altıncı dedem dedesi Kara Ahmed Beğ'in karındaşıdır. Bu şehri ol Demirci …
EÇS VII 59b–60a "Bu tâc taht-ı İskender dedemin tahtı bana harâm olsun, Nemse'nin Beç kal‘asındaki İstifani …
DK X 67 … ldılar gerdeklerine çapup düşdiler murada maḳṣuda irişdiler dedem ḳorḳut gelüben boy boyladı ṣoy ṣoyladı evvel aḫır
DK IX 67 cübbe çuġa çırġap geyürdi dedem ḳorḳut gelüben şaẕılıḳ çaldı bu oġuz-nāmeyi düzdi koşdı beg …
EÇS V 75b … ında, hemân dedem Sultân Ahmed ‘Bu niyyete el-Fâtiha’ deyüp dedem elin yüzüme sürünce, dedemin eline nazar etdim. Eli kanlı i …
EÇS I 105a … ı olmuş yokdur. Ancak dahi uluca mertebe da‘vâsında Fir‘avn dedemiz olmuşdur" deyü yeniçeri ağalığı kabûl etmeyüp âkılâne harek …
DK IX 6 sen ne dirsin begil rāżı oldı ḳalḳdı yir öpdi dedem ḳorḳut himmet ḳılıcın biline baġladı çomaġı omuzına bıraḳdı …
DK XII 46 … dı ḳazan gök alaŋ görklü çemene çadır dikdürdi otaġın ḳurdı dedem ḳorḳut gelüben şaẕılıḳ çaldı ġāzi erenler başına ne geldügi …
DK VIII 73 … laḫana ḳayasına geldiler depegözüŋ başını orṭaya getürdiler dedem ḳorḳut gelüben şadılıḳ çaldı ġāzi erenler başına ne geldügi …
EÇS VII 178b "Ya dedemiz ulu babamız yapdı" dediler.