İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

demde

23
geçiş
8,5
milyonda
11.953.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
2
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi239,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,64

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
târîh37087,075,961,7018,9
dedi37846,935,811,7018,3
her55.9674,773,622,0516,0
hemân33.8654,663,511,589,2

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“demde” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (23) →
EÇS II 336a–336b … er Paşa'ya mahsûs kâsesiyle bir kâse kaynar kahve gelüp bir demde yeklemeden nûş ederdi. Ba‘dehû buhûr ve gülâb geldükde gülâ …
EÇS X Y335b … âdil / Binâyı kal‘a içün etdi bünyâd / Görüp La‘lî dedi ol demde târîh / Ne bî-misl oldu âlî kal‘a âbâd. / Sene 1004
EÇS IX Y361b … ğullarına, vasiyyet-i Muhammed Emîn, ol dürr-i yektâyı işbu demde
EÇS X Y318a … kim cünd-i münhezim-i maktûlün çoğu Mısır askeri. Hemân ol demde etek dermeyân edüp bismi-ilâh ile,
EÇS IX Y79b Hezâr destân her demde nevâsâz-ı cebînsâdır
EÇS IV 347b Mu‘attar kıldı ol demde cihânı buy-ı reyhânî
EÇS X Y406a Andan bu kırmızı kanlu yaş havz-ı azîm[e] dâhil olduğu demde ol dem dîde-i nem âb-ı rakîk beyâz mâ-i safî olur. Ve dâ’im …
EÇS X Y160b … amân vermeyüp götürür, ammâ âdemi koyunu amân vermeyüp bir demde yudar.
EÇS IV 348a … İmâm Hüseyin hazretleri başını ol yerde koyup kaldırdıkları demde bir âh-ı serd çeküp ol zemînden kanlu yaşlar çıkduğu içün o …
EÇS VI 165b … u mâni‘ ü hayf, / Düşüp bir bî-nazîr ü hûb târîh, / Dedi ol demde hâtif, menzil-i dayf. / Sene 917.