İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

demir

1.000
geçiş
370,6
milyonda
254.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
81
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi1.000408,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,87

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
nâzır1211.00710,955,3410,73676,1
kapulu6918710,906,968,24558,3
kat1291.37510,804,9811,00655,1
kapusu1592.14710,694,6412,10732,2
kapulardır5616310,626,867,42443,2
kapudur6031610,546,007,63393,3
dutar408110,247,386,29353,8
kapuları4431610,105,556,49259,0
kapu5771410,094,757,27270,4
a‘lâ372729,905,525,95216,0
metîn601.1589,834,137,30233,4
kafes24619,537,054,86197,9
kavî252589,355,034,85128,3
salpa19199,258,404,35221,2
kıbleye306919,183,875,10106,4
mekşûf191219,125,734,28116,6
kapular191269,115,674,27115,0
var1417.6469,062,649,97282,4
limandır16888,915,943,93103,3
kapunun172018,864,833,9882,5
şarka268638,843,354,6074,4
kal‘amisâl172828,764,353,9271,1
küçük331.5388,732,864,9574,4
vardır1128.5688,582,148,18161,0
garba241.0598,582,934,2656,4
şimâle228938,573,054,1354,9
içeri185588,563,443,8553,8
kapuların131268,565,123,5068,4
gemiler164078,543,733,7053,7
zencîrler11558,426,083,2773,3
bırağup154438,413,513,5346,1
kalınlığı11928,375,333,2361,2
vukiyye11948,365,303,2360,7
iki1039.4178,341,887,40120,1
cenûba155198,343,293,4841,8
yataklı10228,327,263,1486,2
kafesler10248,327,133,1483,9
gemi144388,323,433,3941,6
cânibi635.6468,281,915,8375,1
emîn133998,253,463,2839,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“demir” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (1.000) →
EÇS X Y78b … n kal‘a dîvârı binâ etdi. Ve Kalavân câmi‘ine nâzır iki kat demir kapu edüp iki yanına serâmed kulleler etdi.
EÇS I 182b … Bu üçüncü fişek eyle çıkar kim tâ verâ-yı ebre girüp içinde demir teller ile demir kinedli badaluçka fişekler içinde keskin İ …
EÇS I 200a … râ ve a‘yânın mâlları bundadır kim zîr-i zemîninde niçe yüz demir kapulu mahzenler vardır. Sene 857 târîhinde Ebü'l-feth Sult …
EÇS V 131b … sâfiye Samakov'unda çıka ve bu Foniçsa kasabasında işlenen demir silâh âlâtları şehr-i Virene'de ve Taşlıca'da ve Çaniçse ka …
EÇS VIII 260a … nde dörd aded tabya-i azîmlerinin suya berâber topları var. Demir kapuları ile âmâde durur. Dizdârı ve iki yüz aded merdüm-hi …
EÇS III 74a … Kahkahâ kal‘asında seni habs ederdim" deyince Timur tez bir demir kafes düzdürüp "Yıldırım Hân'ı demir kafese koyun. İrân'a g …
EÇS VII 81b … lyemez topları var. Ve bu iç kal‘anın iki kat metîn ve kavî demir kapuları ile handak arasında bir zîr-i zemîn zindânı var ki …
EÇS I 174b–175a … mâ lakoz istiridye gâyet mukavvîdir. 175a Ba‘zılar âteşde demir ıskara üzre pişirüp yerler. Ammâ çiğ yenirse gûyâ bir lakoz …
EÇS IX Y199b … ç hânı var. Biri kal‘a altında (---) Paşa hânı, kal‘a-misâl demir kapulu hân-ı azîm şekl-i murabba‘, tûlu ve arzı müsâvîdir. …
EÇS IX Y269a … r. Hâlâ üstâd mühendis destinden henüz çıkmışdır. Ancak bir demir kapu lâzımdır. Gayri şey noksânı yokdur.