İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

den

26
geçiş
9,6
milyonda
10.648.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
95
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı130,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi2510,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,00
EÇS D 0,74

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: den) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
marya32111,0310,861,7339,6
galat41399,638,541,9939,6
râbi53138,927,702,2343,6
murâd41.7046,244,931,9319,7
hânı42.5435,674,351,9016,6
derler44.1234,983,651,8413,0
ve5147.9190,15-1,19-2,864,8

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“den” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (26) →
EÇS X Y453b … lîm Hân ve âkıbet-i kâr-ı Tumanbay salb şüd ve Cifr-i câmi‘'den Gam Yemem rümûzları mufassaldır. Ve donanma-yı hümâyûn yedi …
EÇS II 242b … ‘a feth olup ismine "İznim git" demişler. İzmit, "İznim git"den galatdır. Ba‘zılar İznikmit derler, ba‘zılar İzmigit derler …
EÇS VII 19b "Fin son derbares cuder gebbet ‘alerheyligesten den kapuçinar Marya Kot" deyüp savt-ı bülend ile niçe bin ruhbâ …
EÇS II 277a Evsâf-ı kal‘a-i kâdîm İzmit: "İznim git"den galat olup İskender-i Yunan binâsı olduğu bâlâda bin elli t …
EÇS I 203a … e'r-rheyligesten unt seligsten yugunt firav Marya hilf avef den kapuçiner berko pasu
EÇS VIII 327a–328a … firâr ve kırkdan mütecâviz beğzâde ve kapudanları ve (---) den ziyâde kefereleri âteş-i harb ile ittisâl-i nîrân kılınup c …
EÇS IX Y249a–Y249b … ü tavsîf olunmuşdur kim ba‘zı müfesssirîn âye[t], Arapça den murâd şâm Arapça 'dır.
EÇS II 295b [Resûlullah (S.A.V.) Mikâ’il (A.S.)'den sordu: "Allahu Te‘âlâ Farsça bir şey söylemiş midir?" "Evet …
EÇS II 252b–253a … n ile nidâ eder: "Ey muhterûn, ey muhterûn. Esi çıfata zûn, den hurdesin, samur bâdâ taraşa, ey lefte karûn, ahnı kulup ips …
EÇS X Y13b Ba‘zı müfessirîn "Rabve"den murâd Mısır'dır, derler. Ba‘zılar şâm-ı cennet-meşâmdır, de …