İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

derbendi

73
geçiş
27,1
milyonda
4.304.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
7
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi7329,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,78

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
derbendi7373
derbend’i33

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
calender121512,1311,853,46187,8
çalındır6911,2311,592,4589,9
calenderdir61011,2111,442,4587,9
calındır4210,7713,172,0067,5
calenderi4510,7111,852,0062,5
mâşa3210,3612,761,7350,6
mâşa’dan3310,3412,171,7350,6
bîemân56910,178,392,2348,6
muhâtara31228,986,831,7222,5
lala31348,896,691,7222,0
mahûf31548,766,491,7121,1
bender31728,656,331,7120,5
acem’de32968,065,551,7017,3
yerdir45627,695,041,9420,2
kebîr35497,304,661,6613,6
karyei71.5277,164,402,5229,5
hâkinde38856,683,971,6210,9
menzili61.9686,593,822,2820,7
yerde41.6046,293,531,8312,3
nâm52.6075,933,151,9813,0
böyle31.8345,692,921,506,9
hâlâ43.7215,112,311,606,5
biri32.8195,092,301,384,8
kırk32.9945,002,211,364,5
her45.9674,441,631,353,6
içre35.3244,191,381,072,1
cânibi35.6464,101,301,031,8
kal‘ai37.7333,650,840,770,9
ü311.2953,110,300,320,1
ammâ415.2293,100,280,350,1
yüz312.2722,990,180,200,0
u417.4342,900,080,110,0
edüp523.9572,77-0,05-0,080,0
olup317.2812,50-0,32-0,430,2
ve21147.9192,22-0,61-2,404,5
cümle321.1972,21-0,61-0,920,6

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“derbendi” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (73) →
EÇS IX Y6a–Y6b … r alup Y 6b ale's-sabâh azm-i râh ederek Domalic dağı nâm derbend-i calendere mütevekkilen alellâh deyüp sarp çengelistân ve hı …
EÇS III 29b … Kırkgeçid'i kırk elli kerre geçüp cân-ı azîzden bî-zâr olup derbendi geçüp Hersek'de menzil bârgîrleri değiştirüp andan Dil'i ge …
EÇS III 20a–20b … zem-i levâzımından olan bu memerr-i huccâc olan Payas şehri derbend-i Calındır iken imâr edüp emn [ü] emân olup hâlâ bir şehr-i m …
EÇS VII 156b Ya‘nî bu Çerkezistân derbend-i calender yerlerdir kim herkes seyâhat edemez. Lâkin beğleri …
EÇS IV 370b … mâ bu sûr-ı imâr hudûd-ı Acem'de Derbend-i Mâşa nâmında bir derbend-i azîmin iç yüzünde cânib-i kıbleye Şehrezûl hâkine karîb olm …
EÇS V 100b Menzil-i Derbend-i Kebîr: Bir dereli yerde ma‘mûr Bulgar keferesi köyüdür kim …
EÇS X Y366b … p hayli mâl tahsîl eder. Böyle memerr-i nâs yeri bir şehr-i derbend-i calenderdir.
EÇS VII 110b … lur. Zirâ eyâleti nâhiyeleri cümle kâfiristândır kim etrâfı derbend-i calender bir intihâ-i serhaddir kim hâlâ dest-i Âl-i Osmân' …
EÇS V 100b Menzil-i Derbend-i Sagîr: Bu dahi ma‘mûr Bulgar köyüdür. Andan,
EÇS IX Y143a Karasakız kepanı: Bu dahi derbend-i calender-vâr bir dâr-ı bî-diyâr boğazdır. Ol ardıçlı yollar …