İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

derdi

78
geçiş
28,9
milyonda
4.059.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
13
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi7831,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,81

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
belâ127711,319,403,46134,6
renci75510,759,102,6475,4
çekerek1429210,287,703,72122,5
serdir3410,2311,661,7345,7
mihen3710,1810,861,7340,7
serleri3810,1610,661,7339,7
belâyı3269,888,961,7331,7
ser165159,797,073,97126,0
anâ61579,717,372,4349,6
aşup42318,736,231,9726,7
çeküp55588,015,282,1826,9
âhir37756,854,071,6311,3
sâ‘atde42.2395,822,951,749,4
aslâ31.7475,752,891,506,9
azîm64.0975,562,662,0612,1
niçe107.0565,522,622,6519,6
bin712.2674,221,301,574,3
ile1323.7694,161,242,087,5
ammâ715.2293,910,991,312,7
yüz512.2723,730,820,971,3
kal‘ai37.7333,650,750,700,7
ü411.2953,530,610,690,6
olup617.2813,500,590,820,9
edüp723.9573,250,340,550,4
u317.4342,49-0,43-0,600,3
ve22147.9192,28-0,64-2,605,2

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“derdi” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (78) →
EÇS X Y61b … mühürlerler. Ve hazînenin elli âdem nigehbânı vardır, azîm derd-i serdir. Mısır darbhânesin görmeyen bir diyârın darbhânesin …
EÇS IV 265a … kuşanalum yine gayret kılıcın / Bulaşup toz ile toprağa bu derdi çekelim
EÇS X Y61b … dâht olup meydâna gelince yüz yetmiş kerre elden geçer azîm derd-i belâdır, ammâ cimâ‘ gibi tatlı belâdır, ammâ ehline tatlıdı …
EÇS X Y228a … ahi "Nezele mine's-semâi'l-kutnî" ya‘nî gökden pembe yağdı, derdi. Ervâm kavmi hamd edüp karı yerlerdi. Arablar eline karı al …
EÇS VII 96b … lın palamarlar ile biner bin beşer yüz âdemler boş gemileri derd-i belâ ile Allâh Allâh deyerek çeküp Demirkapu'dan yukaruda y …
EÇS III 155a … birine birer Mısır hazînesi sarf olunup niçe kerre yüz bin derd-i mihen ile gelmiş amûd-ı gûnâ-gûnlar ale't-tertîb bu haremin …
EÇS X Y214b … elerde dahi ol gün âteş yanmayup kimse evinde duramaz. Azîm derd-i serdir kim niçe bin at yükü âteş-i gazab geçer.}
EÇS VIII 294a … mâ-sadakı üzre bu re’yi ma‘kûl görüp bir buçuk yıldan berü derd-i ser renc-i anâ çekilmiş cemî‘i lağımları ve cemî‘i sıçan yo …
EÇS VII 17b … ryâkîler yine bârân-ı la‘net yağıyor derlerdi, ammâ yine bu derd-i seri çekerek menzile ererlerdi. Lâkin herkes niçe yüz bin d …
EÇS VI 135a … ş oynamış gitmiş bir küçük kal‘adır, ammâ afacân ve düşmâna derd-i mefâcândır.