İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

dereler*

15 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
166
geçiş
61,5
milyonda
15
biçim
2
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı4123,3
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi16266,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,59
EÇS D 0,80

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: dereler) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
gayyâ105910,518,433,1598,8
muhâtara81229,837,062,8163,0
depeler5419,637,952,2345,8
esfel4189,488,822,0041,9
kāfire4309,398,081,9937,4
sakar4319,388,031,9937,1
ḳırğun339,1810,991,7345,7
desne379,159,771,7336,2
yalakâbâd399,139,401,7334,3
depelerde3109,139,251,7333,5
cehennem4699,126,881,9830,5
depeleri3139,108,871,7331,7
uçurum4749,096,781,9829,9
derki4769,086,741,9829,7
pusu3269,007,871,7227,1
iner3478,857,021,7223,4
girdi41378,765,891,9724,9
kayalı52228,725,522,1928,6
derbendi3738,686,381,7120,7
mahûf41548,685,721,9624,0
bitlîs41938,515,401,9522,2
yerlerdir31288,395,571,7017,4
sarp53328,364,942,1624,6
irem31548,265,311,6916,3
kumsal31698,205,171,6815,7
aşağı161.6358,194,313,8065,6
kayalar42918,164,801,9319,0
aşup32317,954,721,6713,9
dağları32937,744,381,6512,5
suları33077,704,311,6412,3
vâsi67937,683,942,2921,6
dere33397,604,171,6411,7
cem81.2147,573,742,6226,8
dağlarından33857,483,981,6211,0
cereyân81.3567,433,582,5925,2
içre275.3247,333,374,6977,8
evci34837,243,661,599,7
yerleri34957,223,621,599,6
dağlar36366,943,261,558,2
geçüp51.4286,682,831,9211,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (166) →
EÇS II 343a … z adım ihâta eder ve cânib-i erba‘ası câh-ı cahîm-vâr gayyâ dereleri olmağıla aslâ handakı yokdur. Ve cânib-i (---) nâzır üç kat …
EÇS IV 225a … roş-ı kal‘ası içre on yedi mahalle ve tahrîr olunan on yedi dereler kenârında depeler üzre şehr-i Bitlîs'de cümle beş bin aded …
EÇS V 138a … kâfirin İspilet kal‘ası nümâyân idi. Andan kalkup bir azîm dereler içre gidüp,
EÇS V 126a Husûsan Erdel diyârının Saboc dağındaki dâğîleri ve Turda derelerindeki tahassun eden yağıları becene becene bulup giriftâr-ı kayd …
EÇS VI 150b Ba‘dehu bu kulleden kalkup cânib-i kıbleye sarp cehennem dereleri ve taşlık sakar derelerin yüz bin meşakkat-i râh-ı su‘ûbet …
EÇS III 147a … ı ve Destpot yaylaları ve Köstence dereleri ve Kız Derbendi derelerinden cereyân eden uyûn-ı câriyeler demir ma‘âdinlerine uğrayarak …
EÇS VIII 206b Andan 3 sâ‘atde dereler ve depeler ve dağ ve bâğ u ırağ u yakın giderek ve haydud k …
EÇS IV 225a … ûr-ı âyende vü revendegân: Şehr-i Bitlîs içre cümle on yedi dereler üzre on bir aded kârgîr binâ cüsûr-ı ra‘nâlardır. Cümleden …
EÇS III 121b Bu şehr-i Silistre dağlarında ve derelerinde su değirmânları çokdur, ammâ nehr-i Tuna üzre olan âsiyâb-ı …
EÇS VII 137b Ve bu şehr-i atîk içre iki yerde dereler vardır. Zamân-ı kadîmde anların kenârında olan imâretleri h …