İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

derken

195
geçiş
72,3
milyonda
1.672.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
6
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi19579,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,84

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
edem167310,938,573,99162,0
edelim143019,856,333,7096,0
müncer5509,397,432,2242,1
alam4169,288,762,0041,7
neye5699,286,972,2238,8
alalım4279,218,001,9937,0
geçelim3108,919,021,7332,5
idem3168,868,341,7329,3
etsem3318,767,391,7225,1
idelim3348,757,251,7224,5
hikmeti159768,714,733,7369,9
âyâ41218,705,841,9724,6
olalım3508,656,701,7222,1
edeyim3698,546,231,7120,1
teberrüken31168,305,481,6917,0
dil42258,294,941,9319,7
aslı42488,214,801,9319,0
arpa31418,195,201,6815,9
bizi64818,184,432,3425,5
mı31808,034,851,6714,4
kâfire31858,024,811,6714,3
hemân323.8658,013,845,26111,6
biemrillâh43427,934,341,9016,5
nedir32197,894,571,6613,3
biemri32247,874,531,6613,2
gördük32397,824,441,6512,8
cânibe32557,774,351,6512,4
fakîr32787,704,221,6411,9
gerü32867,684,181,6411,8
ola111.5887,663,583,0434,6
geldi56607,583,712,0716,5
içinden45307,503,711,8513,2
hudâ152.5827,473,333,4942,4
şu33617,473,851,6110,4
halâs69277,453,482,2318,1
gördüm33827,413,761,6010,1
bire45837,403,571,8312,5
zâhir46417,293,431,8111,8
firâr47537,113,201,7810,6
piyâde35247,103,311,568,4

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“derken” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (195) →
EÇS IV 192b … ç kaldılar. Hikmet-i Hudâ bu hakîr câmi‘in minâresine çıkam derken bir çuval arpa ve bir garar saman bulup atlarım ıyd-ı adhâ …
EÇS VI 98b … , "Bire meded, asker bu mahalle gelmeden dahi arpa düğelim" derken anı gördük: Üç yüz aded cürd atlı pür-silâh gözleri kızmış …
EÇS IX Y382b–Y383a … 'e girüp gasl etdükde taşra çıkup esvâbın taş üstünden alam derken bi-emrillâh ol taş yerinden kopup Mûsâ'nın esvâbıyla Mısır …
EÇS III 101a–101b … ikde Aşçı Alî nâm bir şakî dal-uryân kılıç olup el kaldırım derken hemân Hanîfe Halîfe ayak üzre kalkup Aşçı Alî'ye bir depme …
EÇS IV 270a … lsitânında kapanup "Âyâ bu hâl-i diyergûn neye müncer ola!" derken bâğdan dûrbîn ile gördü kim meterisleri içre asâkir-i Âl-i …
EÇS VIII 298a … rları firâra mübeddel olup kal‘aya bi'z-zarûrî firâr edeyim derken atlı ve piyâde asâkir-i islâmımız içinden halâs olmayup atl …
EÇS I 73a … ve ayn redîfinde nâ-tamâmdır. Vehbî Osmân Çelebi tamâm edem derken ol dahi nâ-tamâm olup tamâm-ı dünyâya intikâl eyledi.
EÇS IX Y280b "Âyâ kankı hâneye varup mihmân olsak?" derken Cenâb-ı Hak kıbelinden Hazret-i Cibrîl nâzil Q 116b olup,
EÇS V 13a … up nigerân etdikde gördi kim bürâder-i cân-berâberidir, hay derken hânın memesi üstüne bir hançer-i sertîz ü tîz bir dahi bağr …
EÇS IX Y263a … ine yükleri yıkmayup ve çadırlar kurmayup sehel rada edelim derken bi-emrillâh yağmur yağmağa başladı. Cümle huccâcın aklı şaş …