İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

deryâ

792
geçiş
293,5
milyonda
347.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
52
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi792323,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,84

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
lebi16581811,716,4212,701.182,7
talattumı25389,958,134,98254,0
tarafı391.3149,253,665,75127,2
döğer15589,186,783,84115,6
aşırı161609,115,413,9190,4
temevvüci13359,017,313,58111,4
temevvüc12468,876,803,4392,7
cûş11528,746,493,2879,7
gibi694.6058,712,677,00140,7
gâh132358,704,563,4557,9
sâ‘at372.1978,662,845,2382,7
mîl154818,593,733,5850,3
garb133338,564,063,3949,1
kumsal111698,554,793,2052,6
içre705.3248,552,496,87127,3
garba211.0598,543,084,0453,0
telattumı9218,507,512,9880,4
tarafında231.2978,492,924,1653,5
şarka188638,483,153,7747,0
gidüp352.6818,372,484,8563,1
beğleri102238,334,263,0040,5
kenârında211.3478,332,733,8944,1
cânibi605.6468,252,186,0388,4
liman103068,223,802,9434,4
sengistân92078,214,212,8435,9
ile21623.7698,171,9510,90269,5
kapudan137238,142,943,1330,5
kâh92648,133,862,7931,7
hurûşa7448,106,082,6146,4
kenârına81738,094,302,6832,8
kenârınca92978,083,692,7729,7
taşlık7708,065,412,5839,6
handakı115648,053,052,9227,4
tarafına138408,032,723,0627,1
giderken127498,002,772,9625,8
kenârı71297,964,532,5330,9
yine627.3727,961,845,6869,4
deryâya94107,943,222,6824,3
kaleminde6137,937,622,4454,7
kal‘anın171.4897,932,283,2826,9

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“deryâ” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (792) →
EÇS IV 280b … getirerek îd-i şerîfin evvelki günü ol sengistân içre leb-i deryâ ile 3 sâ‘atde,
EÇS VI 46b … n'den yüz elli pâre gemiyle Bahr-i Muhît ile beş ayda kâmil deryâ seküp vilâyet-i Hindistân'a varup Portakal Firengi elinden …
EÇS V 90b … kadar atılır taş idi. Her biri niçe kere yüz bin pâre olup deryâ yüzünde {taş güllelerden} toz evce peyveste oldu. Hulâsa-i …
EÇS IX Y378a … lüp mu‘tâdımız beher gün cânib-i garba gitmek idi. Bu kerre deryâ mâni‘ olup bir körfez sâhiliyle cânib-i şarka gitmek iktizâ …
EÇS VI 168a Ve nehr-i Yadra bahâr eyyâmında dağların karı söküldükde deryâ gibi taşar. Bu nehrin yemîn ü yesârındaki hânlara gidüp gel …
EÇS IV 294a … e atlı güç ile devr eder. Kal‘adan bir top menzili ba‘îd ve deryâ şarkında bir merhale ba‘îd vâki‘ olmuşdur. Etrâfında aslâ s …
EÇS VIII 336a–336b … Perverdigâr Allâh bu kavme yılda bir kerre mâh-ı Temmûz'da d[er]yâ ile uça uça ve der[yâ] üzre bir kanadın koyup ve bir kanadı …
EÇS I 127b … bi-hakkı'l-Meliki'l-Kuddûs" deyü deryâya urdukca telattum-ı deryâ teskîn olur, mazanna-i kerâme kimesne idi.
EÇS X Y329b Lisân-ı Arabda Ebûkîr nâmında deryâ içre bir kaya üzre Q 286a P 283a binâ olunmak ile Ebûkî …
EÇS VII 25b … varalım derken çaşıtlarımız gelüp bire burada ne durursuz, deryâ gibi Türk askeri üzerinize geliyor, demişler. Askerimizin c …