İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

destur

13
geçiş
4,8
milyonda
17.934.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
2
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası12315,0
Dede Korkut Kitabı130,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,42
DK D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKuTDKEÇSToplam
destûr··4848
destur121·13
destür4··4
desṭur·2·2

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: destur) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
sėnde31911,5812,001,7344,5
anlar31.3986,125,801,7018,3

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“destur” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (13) →
KuT T. 29/65b2 93 bütünlükin yol üze kim anlar destur tileyürler sėnde olar baylar tapladılar kim bolsalar ḫilaf …
KuT T. 29/59a3 83 eger yandursa sėni taŋrı bir ögürḳa olardın destur ḳolsalar sėnde çıḳmaḳḳa ayġıl: hiç çıḳmaz sizler meniŋ birl …
KuT T. 29/34b2 45 bütünlükin destur tileyür sėndin anlar kim bitmezler taŋrıḳa hem soŋ künke şe …
KuT T. 30/3a3 … kim teŋde keçtiŋiz yusuf işi içinde tepremez men bu yerdin destur bėrginçeke tegi maŋa atam azu hükm ḳılsa taŋrı maŋa ol hükm …
KuT T. 29/36b1 … ŋrınıŋ fermanı olar unamaġlılar. / 49 olardın ol kim aytur: destur bėrgil maŋa bulġaḳ ḳılmaġıl maŋa. bilgil bulġaḳ içinde tüşt …
KuT T. 36/15a2 … zu olar ortaḳlar mu belgülüg ḳıldılar olarḳa dindin anı kim destur bėrmez aŋar taŋrı eger fasl kelimesi bolmasa hükm ḳılıġaytı …
KuT T. 33/16a1 53 ey anlar kim bittiler kirmeŋ yalawaç ėwiŋe meger destur bėrilse sizke taʿam tapa baḳıġlılarda aḍın anıŋ vaḳtiŋe anç …
KuT T. 30/75a3 84 ol kün kim ḳoparur-miz tegme ögürdin tanuḳluḳ yana destur bėrilmes anlarḳa kim tandılar yime anlar ḫoşnud bolıġlılar
KuT T. 29/61b1 … rülse süre kim bitiŋler tėp taŋrıḳa ḳatlanıŋ yalavaçı birle destur tileyür sėnde uluġsıġlıḳ iḍisi olardın ayurlar: koḍġıl bizn …
DK IV 78 … hilsün ayġır atum boġazlayup aşum virsün yad ḳızı ḥalaluma destur virsün baŋa ṭutan gerdege ayruḳ girsün