İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

deve

548
geçiş
203,1
milyonda
562.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
86
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı18554,9
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi530216,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,63
EÇS D 0,72

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: deve) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
yükü9421511,988,079,66915,2
katır4519910,957,126,66366,2
katar349010,777,865,81317,8
südü237210,257,624,77205,5
dişi2210910,106,964,65173,3
eti2211910,086,834,65169,1
sığır242399,965,954,82153,3
at741.8919,964,598,25332,9
hımâr16849,706,873,97124,0
koyun245019,554,884,73117,3
katâr12679,326,783,4391,4
kurbân101628,855,253,0853,9
zahîre91588,715,132,9147,1
me’kûlât113728,614,193,1343,4
su221.3678,563,314,2261,7
meşrûbât81518,555,032,7440,7
yüğü648,489,852,4577,1
fîl81978,464,642,7236,5
boynu6128,468,272,4460,5
darı71218,425,152,5736,8
hecîn6318,416,902,4346,7
buğday82578,354,262,6832,3
ḳızıl6618,335,922,4138,0
birinden6788,295,572,4035,0
arvana578,218,782,2355,9
alır72868,103,912,4725,1
huccâca5548,095,832,2031,1
bin10612.2678,082,418,36184,5
dişleri5768,045,342,1827,6
başlı51027,984,922,1624,6
hûrmâ51117,964,792,1623,8
niçe567.0567,912,295,9589,3
yüğünden447,899,272,0051,4
nîl97047,882,982,6221,5
gerdânı4157,867,361,9934,0
sekir4157,867,361,9934,0
meşrûbâtları4367,816,101,9726,4
satarlar4527,775,571,9623,3
mahmeli4707,735,141,9420,9
hedâyâ63847,723,272,1916,5

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“deve” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (548) →
EÇS VII 68b … fîl kulaklı ve arslan pençeli ve kimisi fîl tabanlı ve kimi deve ayaklı bunlar dahi ellerinde silâhlarıyla birbirlerin urara …
DK VI 60 … mısın ṣaru ṭonlu selcen ḫatun işarat ider görmez-misin seni deve burnından zebun olur didiler bilmez-misin ṣaru ṭonlu selcen …
EÇS X Y56a … a kılıc ve bir deve yüğü kuşak ve bir deve yüğü ridâ ve bir deve yüğü destâr-ı şerîf ve bir beyâz sûzenî arakıyye.
EÇS IX Y385b … îl'in bir tur‘ası Süveys'e aksa cümle huccâc deryâdan gidüp deve katır yağır etmeden P 157b halâs olup Mekke ve Medîne gan …
EÇS X Y299a "Sultânım, inşâallâh ne gün teveccüh buyurursun ve ne kadar deve yükü getürelim?" derler. Anlar dahi buyururlar kim,
EÇS VII 177a … lleri üzre, mezkûr ukâb kuşlarının cüsseleri iki fîl ve iki deve vücûdları kadar olup kanatları birer fersah yeri dutarmış.
EÇS IV 250b–251a … n ve nakş-ı bukalemun kaya-yı ibret-nümûndur. İki tarafında deve yükü gibi karnı vâsi‘ altı 251a kûh-ı bî-sütûn gibi boş k …
EÇS I 35a … [u] şâdân olup kumkuma içre âb-ı Zemzem doldurup ve yetmiş deve yükü Mekke-i Mükerreme hâkinden tahmîl edüp ve yetmiş deve …
EÇS X Y310b … p dâ’imâ Evcile tibrin zabt edermiş. Eyle ankâ olur kim bin deve ile her sene hac edermiş ve cümle huccâca ni‘metin mebzûl e …
EÇS IX Y368a … ir itâb edüp bir deve ihsân eyledi. Bizim kalan devenin bir dev[e] idi ki ta‘bîr olunmaz. İşte on beşine değer şâm beledîsi bi …