İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

didi

563
geçiş
208,6
milyonda
540.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
9
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı56217.324,3
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi10,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,90
EÇS D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimDKEÇSToplam
didi5621563
dîdî·11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: didi) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
aydur12352211,867,1411,011.007,9
ḳazan5323611,097,077,23427,7
ṣoylamış3715010,737,216,04306,3
daḫı3615010,697,175,96295,8
görelüm2610610,317,205,06214,9
ḳız2817810,276,565,24203,9
burada247610,277,564,87212,5
digeç212910,188,764,57234,6
ḫanum2517210,126,444,94177,8
mere2414910,116,594,85176,0
oğul2827010,115,965,21179,2
beyrek2312710,096,764,75174,5
big201189,916,674,43148,8
delü181059,796,684,20134,4
oğlan202379,685,664,38119,5
kāfir171209,676,414,07119,9
yetdüm14169,639,033,73167,1
ḫan161199,596,333,95111,1
ağam14619,527,103,71113,6
ḳılıcuŋ13239,518,403,59134,9
menüm151189,506,253,82102,4
ḫatun13389,477,683,59117,6
basaṭ13429,467,533,59114,4
olsun277609,394,414,95114,7
tekür12469,337,293,44100,8
oğlı141539,325,783,6785,9
ardınça11199,278,443,31114,9
gelsün11319,257,733,30100,5
ḳurban11339,247,643,3098,8
adam11449,217,233,2991,4
oğuz131579,215,633,5377,1
bigler11669,166,643,2881,4
bellü10209,138,233,15100,2
ḳan121439,125,653,4071,5
bunuŋ10279,127,793,1592,4
beyregüŋ10349,107,463,1486,8
depegöz10419,087,193,1482,5
ḳorḳut10509,066,903,1478,0
ḳırḳ111149,065,853,2668,7
pay10669,036,503,1372,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“didi” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (563) →
DK III 165 ḳutlu olsun devletüŋüz didi böyle digeç ḳazan big aydur mere delü ozan menden ne dilers …
DK II 88 … nüŋ ḳızuŋdan oġlı ṭoġsun siz anı ḳazan bige ḳarım | ḳoyasız didi
DK IV 46 a bigler oġlan ḳancaru gitdi ola didi bigler aydur oġlan ḳuş yüreklü olur ḳaçup anasına gitmişdür …
DK XI 2 … i başına aydur mere ṣabaḥ şāhinleri al ḫalvetçe ava binelüm didi irken bindiler
DK III 120 … ıla varaçaḳ olur-iseŋ beni bunda gelüp ḥalallıġa alur-mısın didi beyrek and içdi ḳılıcuma ṭoġranayın oḫuma sançılayın yir
DK V 13 … heybetlü ḳocasın digil maŋa ḳadam belam ṭoḳınur bu gün saŋa didi böyle digeç 'azrā'ilüŋ acıġı ṭutdı aydur
DK VII 14 ḫan buyurdı yigirmi dört sancaḳ bigi gelsün didi evvel demür ḳapu dervendinde big olan ḳarġu süŋü uçında er …
DK IV 48 … urdı oġlançuġumuŋ ilk avıdur ḳanlu oġuz biglerin ṭoylayayım didi ḫan ḳızı gördi
DK VIII 47 … kim gözi etdür aydur mere ḳocalar süŋüligi ocaġa ḳoŋ ḳızsuŋ didi
DK VI 34 elinde hüneri var ise didi tekür aydur bu yigidi anadan ṭoġma ṣoyuŋ ṣoydılar ḳan ṭural …