İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

diledi

26
geçiş
9,6
milyonda
10.715.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
3
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı17524,0
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi93,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,64
EÇS D 0,69

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: diledi) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
dervîşe51012,1512,662,2481,0
özürler3911,4612,081,7345,4
aḳın31111,3811,791,7344,0
özür42411,3611,082,0054,2
sürdi31911,0911,001,7340,3
dervîşân31039,578,561,7329,8
daḫı31509,138,021,7327,5
ḳazan32368,557,371,7224,7
er46977,506,221,9726,7
hâlâ33.7214,713,391,578,7
deyü36.0074,032,701,466,2
paşa49.4783,792,451,637,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“diledi” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (26) →
EÇS IX Y244a … er! Bilmedim, seni urdum. Hele dervîşe dervîşân" deyüp özür diledi. Hâlâ fukarâlar mâbeyninde dervîşe dervîşân deyü özür dilem …
EÇS V 70a … ze böyle olur" deyü mektûblar gönderüp niçe bin gûne özrler diledi, ammâ Murtazâ Paşa cây-ı amân deyü {Afyonkarahisârı'na anda …
DK XI 55 … lay baġladı ṭurdı haman burada ḳazan at meydana sürdi ḳarım diledi boz atlu beyrek at depdi
DK III 75 … leyüpdür ḳoyun görmemiş ola biŋ-de ḳuyruḳsuz ḳulaḳsuz köpek diledi
EÇS IX Y18b Sinân Paşa bilüp dünyâ fenâsın / Diledi kim yapa ukbâ binâsın / Yazanlar bu safâ dârına târîh / Kod …
DK III 75 hele ne diledi dede aydur biŋ ayġır dileyüpdür kim ḳısraġa aşmamış ola biŋ …
DK VII 26 … ol mel'un daḫı ḳal'adan ṭaşı gelüp bunlara muḳābil oldı er diledi ḳıyan selçük oġlı delü ṭundar yirinden ṭurı geldi altmış
DK X 5 … ers uzamışuŋ sözi egrege kār eyledi ṭurdı ḳazan bigden aḳın diledi aḳın virdi çıġırtdı
DK IV 90 namaz ḳıldı aġladı ḳādir taŋrıdan ḥācet diledi yüzin yire sürdi muḥammede ṣalavat getürdi deve kibi kükred …
DK III 67 … lıcın eline aldı yuḳarusından öyle ile ḥamle ḳıldı delü big diledi ki dedeyi depere çala dede ḳorḳut ayıtdı çalar-iseŋ elüŋ ḳu …