İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

dili*

22 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
182
geçiş
67,4
milyonda
22
biçim
2
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı10308,3
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi17270,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,70
EÇS D 0,82

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: dili) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
şilim181011,5811,704,24271,1
çevük559,7810,862,2375,3
ozan6499,737,832,4453,9
dil102259,656,363,1269,0
külüg5339,578,132,2347,2
rişte429,4811,862,0060,2
şılım429,4811,862,0060,2
çilim449,4610,862,0060,2
rîş4119,419,402,0045,8
bâzı4139,399,162,0044,2
çeşmesârı5669,377,132,2239,9
ecelden4209,348,531,9940,2
uşşâkı4309,277,951,9936,7
sığır72399,095,762,6042,4
olısar349,0510,441,7340,7
gekbiziye379,029,631,7335,6
dillerin399,019,271,7333,7
kulağın3148,978,631,7330,6
ayağı51498,955,962,2031,6
balığın3368,827,271,7224,5
külâhı3388,807,191,7224,2
cirminde3448,766,981,7223,3
âşıkı3498,736,831,7222,6
kamışdan3568,696,631,7121,8
elinde53378,304,782,1523,6
hersek42358,304,981,9419,9
bîbâk31488,225,231,6916,0
pâre182.3147,883,853,9562,9
çıkarup55837,743,992,1018,3
cân81.1547,623,682,6126,2
âdemi33577,513,961,6210,9
anıniçün46977,223,411,8111,7
zabt35007,173,481,589,0
âhir47757,103,261,7910,9
kimi47837,093,241,7910,9
derûnı51.0367,073,161,9913,1
dâ’irenmâdâr35906,993,241,558,1
mezkûr71.8286,832,832,2715,5
kelâm37906,662,821,496,6
at51.8916,302,291,788,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (182) →
EÇS I 21b … le Sahâbe-i kirâmın cânib-i erba‘asına {mezkûr sığır derisi dilimi cirminde} metânet üzre bir kal‘a-i kavî inşâ edüp içine dah …
DK I 72 … lere ıṣmarlayup dirse ḫandan ṣaḳladılar at ayaġı külüg ozan dili çevük olur
EÇS IX Y177a … arı çim-ender-cim ve ham-ender-ham mergûle mergûle sarkıdup dil-i uşşâkı zülüfleri şebekesiyle sayd ederler. Ne‘ûzübillâh dâm …
EÇS X Y244b–Y245a … iş, diline mîl girüp, andan dilberler müştak olsun, deyü ol dili keserler imiş, azîm düğün olur.
EÇS VII 37a … lana demir dil etdiklerinin aslı benî âdem demir dilli olup dilini zabt edüp diline her gelen hezeyân sözleri söylemesin rümûz …
EÇS V 10a Bu iş de zuhûr edince kelime-i şahâdeti dilimden eksik etmeyüp mebhût [u] dem-beste idim. Artık derûnuma âte …
EÇS X Y6b … kurbunda bir şehr-i azîm binâ edüp ismini Dersân kodu, İbrî dilince cennet kapusu demekdir. Hâlâ Gazze'den Mısır'a gelürken şâh …
EÇS III 177b Menzil-i şehr-i İznik: Andan Kâfir Derbendin ve Hersek Dilin gemiyle geçüp,
DK VI 14 … alsun yoḫsa ivdeki ḳıza rāżı olsun didi at ayaġı külüg ozan dili çevük olur
EÇS X Y92b … r, bu dahi musanna‘dır. Andan külâhı Bektaşiyân külâhı gibi dilim dilimdir. Hâsıl-ı kelâm gâyet musanna‘ minârelerdir.