İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

diri

63
geçiş
23,3
milyonda
4.957.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
34
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı261,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi6124,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,33
EÇS D 0,77

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: diri) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
geh31010,4010,651,7339,3
ölü43810,349,142,0043,2
dip31610,289,971,7336,1
kelle92269,997,742,9979,1
balıkları3909,337,481,7225,3
ten31279,026,981,7223,2
yerler43658,265,871,9724,8
esîr37027,014,521,6613,1
katl38256,794,281,6412,1
iken41.8156,133,561,8312,5
eyle42.2535,823,251,7910,9
yetmiş32.2755,392,821,496,6
alup32.4595,282,711,476,2
nehri64.9855,282,692,0712,3
kadar34.2584,511,921,273,6
hazreti35.9454,031,431,092,2
deyü36.0074,021,421,082,2
üç37.1633,771,160,961,5
yüz512.2723,731,131,212,4
yine37.3723,721,120,941,4
var37.6463,671,070,911,3
dahi513.1863,631,021,132,0
edüp923.9573,621,011,513,6
aded39.0463,430,830,760,8
bin312.2673,000,390,410,2
ve36147.9192,990,381,402,5

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“diri” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (63) →
EÇS VIII 208a … ünyâ içün bir ma‘reke eyleyüp bürâderim size vardıkda niçün diri bana getirmediniz. Siz fermân varmadan benim karındaşım niç …
EÇS X Y231a Mısır'da bir kavim var, diri diri yılanı yerler. Ve bir evde yılan olsa, bu âdemlerden biri o …
EÇS I 69a … / Hûrşîd gibi encümen-i dehre cerâğ ol / Geh nâfe gibi eyle diri deşt-i mu‘attar / Geh gonca-sıfat gülşene gel ziynet-i bâğ …
EÇS X Y164a Hâssa-i diğer: Timsâh diri iken gözün çıkarup cüzâm zahmetine mübtelâ olan kimesne boy …
DK III 98 … di dizin çökdi aydur devletlü ḫanuŋ 'ömri uzun olsun beyrek diri olsa on altı yıldan berü gelür-idi bir
EÇS X Y421b "Bilmem gayrısın, bu fakîri da‘vâ-yı merd etdiğin üzre diri eyle, yohsa seni katl ederim" dedükde,
EÇS VIII 191a … çüp Kalmıkları kova kıra iki bin kadar kelle ve üç yüz aded diri Kalmık esîr alup yine nehr-i Kuban kenârına gelü[p] sademât …
EÇS IV 305a–305b … âhları zabt {idüp} Kızılbaş'dan yigirmi bin kelle ve üç bin diri Kızılbaşları Bitlîs Hânı Ziyâeddîn Hân ile bir alây-ı azîm …
EÇS V 15b … söyle. Anların derdine birer dermân edüp anları boğulmuşken diri eylesin" dediler.
EÇS IV 280a … te yüz kadar kazâ vü kadere uğramış kelle ve yüz kadar dahi diri âdemler getirdik." deyince Paşa-yı müdebbir "Cellâd!" deyüp …