İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

dirler

31
geçiş
11,5
milyonda
9.322.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
1
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı22678,2
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi93,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,82
EÇS D 0,46

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: dirler) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
varıdı73911,6810,932,6493,6
ḫatun33810,489,751,7334,8
oğlı51539,808,472,2349,0
ḳazan32368,527,111,7223,7
didi65638,376,862,4345,3
aydur45227,896,381,9827,6
kişi49927,005,461,9522,5
ve3147.919-0,59-2,18-6,1212,6

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“dirler” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (31) →
DK III 119 ḳara gözlü yavuḳlum var-ıdı yalançı oġlı yaltaçuḳ dirler bir kişi var-ıdı varmış yalan söylemiş beni öldi dimiş aŋa …
DK X 2 oġuz zamānında uşun ḳoca dirler bir kişi var-ıdı 'ömrinde iki oġlı var-ıdı ulu oġlınuŋ adı …
DK IX 63 … firüŋ boġazın ele aldı kāfir aydur yigit aman sizüŋ dine ne dirler dinüŋe girdüm didi
EÇS V 131b … s ma‘deni olur, ammâ nâdirdir, lâkin "içinde altunu vardır" dirler. Anıniçün Bosnasarâyı'nda işlenen bakır âvânîleri Belgrad v …
EÇS VII 176a Ve kadd [ü] kâmetleri cümle bodur kad dirler. Aslâ yayan yürümeğe iktidârları yokdur. Ammâ parmakları çı …
EÇS V 53b–54a … ş yakdıklarından bilüp alırlar. Anıniçün bu mahalle Otyarık dirler. Bâyezîd Hân-ı Velî Akkirmân'ı feth edince bu mahalle bir c …
DK VIII 26 … n virüp iki ḳaldı iki olan birin virdi biri ḳaldı ḳapaḳ ḳan dirler bir kişi var idi
DK X 17 çapar geldi çoḳ zamān-ımış egrek dirler bir yigit ṭutsaġ-ımış ḳādir taŋrı yol virmiş çıḳup gelmiş u …
DK Muk. 3 … ūl 'aleyhi's-selām zamānına yaḳın bayat boyından ḳorḳut ata dirler bir er ḳopdı oġuzuŋ evvel kişi tamām biliçisi-y-idi ne dir- …
DK XI 57 … r alur-iken ṭartup alan pay püre ḫan oġlı bamsı beyrek maŋa dirler gel berü mere kāfir