İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

diyâr

199
geçiş
73,7
milyonda
1.637.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
76
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi19981,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,86

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
terki128510,447,903,45109,4
deyyâr94210,268,502,9990,3
dârı287099,986,065,21181,8
dâr6359,718,182,4457,2
götürürler91669,666,522,9764,1
halkının102529,506,073,1264,9
kavminin61019,366,652,4343,8
rahîsatü’leş‘âr4359,137,601,9934,7
halkına4569,016,921,9830,7
hedâyâ73848,624,952,5634,6
yapup41418,595,591,9623,3
keferelerinin3618,566,381,7120,8
mânendi3838,455,941,7018,9
destinde31128,305,501,6917,1
illâ53608,204,562,1422,1
emn31408,185,181,6815,8
mahsûldâr31678,074,931,6814,7
mahsûs42958,054,521,9117,5
götürüp43597,884,241,8916,0
yebâb33047,614,061,6311,3
halkı91.3357,593,512,7427,5
olmağile81.1667,593,542,5924,7
kefereleri33187,574,001,6211,0
olduğundan58167,333,382,0214,4
sâ’ir61.0297,323,302,2016,8
değildir112.1267,283,132,9428,4
olmağıla34847,173,391,578,7
harâb59657,143,131,9812,9
gayrı71.4717,103,012,3217,0
gayri71.5067,072,982,3116,7
zîrâ143.5896,922,733,1829,3
hevâsı36336,883,011,527,3
yokdur164.6456,762,553,3130,1
hattâ51.3636,712,641,889,9
çok37536,692,761,486,4
kavmi51.7916,362,241,767,7
olmak31.0706,282,251,374,6
hâsıl31.1336,212,171,354,4
içün52.0366,202,061,706,7
feth52.0566,182,041,696,6

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“diyâr” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (199) →
EÇS IV 228b … ve zıhgîr sepâları ve kuhl-i Sıfâhân milçeleri yapup diyâr diyâr hedâyâ gönderir.
EÇS VII 137a … yüz bin Özbek ve Moğol ve Boğol ve Kıpçağ u Kumuk ve gayri diyâr kavimleri cem‘ olup günden güne bir sevâd-ı mu‘azzam olur.
EÇS IX Y299a … çeksin. Bilâhire sehm [ü] kavsıyla Medîne'den çıkup terk-i diyâr edüp gazâdan gazâya mücâhidün fî-sebîlillâh olup Hicret'in …
EÇS X Y371b … r [u] âbâdân değil kasabadır. Ammâ kadîm a‘sârda gâyet amâr diyâr imiş, âsâr-ı binâları zâhirdir. Cümle amârı hâlâ iki bin hâ …
EÇS X Y394b–Y395a … Hindî kavminin yapdığı putların gözleridir derler. Hâlâ ol diyâr kavmi ol müdevver taşları bulup bir cerre suya koyup tarfet …
EÇS III 56b–57a … ı âfâkdır. Mar‘aş narı gerçi çok olup furûnda sehel kurudup diyâr diyâr götürürler, çok olduğundan meşhûrdur ammâ bu Urfa nar …
EÇS VI 8b … aceb ü garâ’ib banalar, ya‘nî ılıcalar vardır, lâkin gayri diyâr germâbları gibi ma‘mûr kârgîr binâlar ile inşâ olunmamışdır …
EÇS VI 126a … e Hacıkey Paşazâde ıhrâk bi'n-nâr olmuş harâb u yebâb dâr-ı diyâr bulduk. Bir sahrâ-yı çemenzâr [u] lâle-izârda ol gece döşün …
EÇS X Y290b … râ cemî‘i İslâm diyârına hummûs-ı Bedevî ya‘nî leblebi deyü diyâr diyâr hedâyâ götürürler. Niçe bin develer yükü nohud gelüp …
EÇS IV 326a … yı bâd-ı sabâ-yı diyâr-ı İrân: Bu Rey şehrinin hevâsı gayrı diyâr hevâsı gibi memdûh değildir, şiddet-i hâr üzredir. Ammâ say …