İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

diyü

59
geçiş
21,9
milyonda
5.288.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
3
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı561.726,3
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi31,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,87
EÇS D 0,49

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: diyü) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
öginmedüm4411,0212,482,0069,2
bigem4511,0012,162,0064,2
erem4511,0012,162,0064,2
ḳardaş52810,8810,002,2360,3
ağladı54110,689,452,2356,2
öginen3310,6312,481,7351,9
ḫoş43510,459,352,0044,4
çoḳ32610,189,371,7333,3
erenleri32910,139,211,7332,6
oğul1127010,107,863,3098,7
başum3429,938,671,7330,3
daḫı51509,617,572,2242,8
ḫan41199,527,591,9934,3
beyrek41279,467,491,9933,8
big31189,127,181,7224,0
ḳazan52369,126,922,2238,2
atdan31199,117,171,7224,0
ağ32058,546,391,7120,7
aydur45227,825,451,9522,5
baba47107,415,011,9420,1
didi35637,304,931,6814,7
geldi36607,104,701,6713,8
olsun37606,914,501,6613,0
kimi37836,874,451,6512,8
ana41.1036,824,371,9016,7

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“diyü” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (59) →
DK X 12 … ıḳdı gördi kim öksüz oġlan bir ḳızanı çekişür mere nolduŋuz diyü bir şapala birine bir şapala birine urdı
DK IV 65 ḳuzıçaġum aldurmışam maŋrıyaym-mı oġul oġul diyü buzlayayın-mı didi bir daḫı ṣoylamış ḳalḳubanı yirümden ṭur …
DK III 136 … regüŋe ḳaynar yaġlar ḳoyılupdur ḳara baġruŋ ṣarṣılupdur aġa diyü ne aġlarsın ne buzlarsın yandı
DK VII 36 hay big yigitler kāfiri kim öldürdi diyü ṣoylamış görelüm ḫanum ne ṣoylamış aydur ḳaytabanuŋ mayasın …
DK IV 44 … er aġ etinden ḳan çıḳınça dögdiler baba diyü aġlatdılar ana diyü buzlatdılar
DK V 30 … baba senden can dilerem virür-misin yoḫsa oġul delü dumrul diyü aġlar-mısın babası aydur
DK III 112 … gibi al yaŋaḳların yırtar gördüm bamsı vardı gelmez ḳardaş diyü zārılıḳ ider
EÇS VIII 196b … zamânda Tatar hânlar beş yüz tüfengliye mâlik olmamışlardır diyü hândan küşümleyüp hânın seferine gelmeyüp Karasu şehri kurb …
DK XI 53 kāfirler ḳazan eyü and içdi diyü sevindiler tekür çerisin divşürüp meydana geldi çadır tikdü …
DK XII 33 beyrek diyü çoḳ aġladılar ḳazanuŋ elin öpdiler sen ṣaġ ol beyrek öldi d …