İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

edemez

138
geçiş
51,1
milyonda
2.409.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
9
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi13856,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,90

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
bakmağa225211,8910,014,69272,9
cür’et2818111,498,565,28281,8
tahammül106010,698,673,15102,1
müdâhale62710,229,092,4465,1
yed88310,217,882,8272,3
değme64210,098,452,4459,2
kimse811610,017,402,8166,7
âferîde6709,887,712,4452,8
sakınmakla479,8210,452,0052,9
vaz‘ı81679,756,872,8060,8
fark4339,588,211,9938,1
girmeğe4409,527,931,9936,4
kazâyı61339,506,782,4344,8
def61469,446,652,4343,7
ferdi51109,376,802,2237,4
tavattun4619,367,321,9932,9
huzûr3349,167,751,7226,5
âdem423.7178,484,796,25199,7
aşağı181.6358,384,754,0884,3
hükm31928,225,261,6916,1
kimesne54368,164,812,1623,8
mertebe66747,924,442,3425,6
taraf33167,764,541,6613,2
hâkim33757,584,291,6412,2
nûş47387,233,731,8513,3
herkes35207,223,821,6110,3
ubûr122.7767,083,403,1435,0
aslâ71.7476,933,292,3819,4
zîrâ113.5896,602,912,8725,3
benî31.0106,422,861,496,7
gece31.4315,972,361,395,0
kal‘anın31.4895,922,301,384,8
tâ52.6735,872,191,757,4
mısır42.2875,762,101,535,5
cemî‘i53.6875,421,731,565,0
gün33.3004,841,150,951,5
oldu33.3614,811,130,941,4
ammâ1215.2294,680,951,674,2
hemân33.8654,620,920,821,0
kal‘a34.5574,390,690,660,6

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“edemez” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (138) →
EÇS III 141a … l-gâye şiddet-i hâr halk olunup değme âdem girmeğe tahammül edemez. Hattâ koyun kellesi ve paça ütülerler, yumurtayı hod ola, …
EÇS VI 127a … ammâ ayakları yine tavuk tırnaklı olmağile suda şinâverlik edemez. Ve dahi kazı ve ördeği gâyet çokdur.
EÇS X Y402b–Y403a … da kabız durur, tâ ki Nîl kenârına varmayınca def‘-i hâcet edemez. Bu hâk-i amber-pâkde koyundan ve at ve deveden gayrı hayvâ …
EÇS X Y165a … günler muhtesib beğdir. Elinde mutlak emri olmamak ile katl edemez, ammâ cemî‘i esnâfa hükm edüp siyâset ve örf edüp habs ü te …
EÇS X Y369b … si harâbistân mağâristânlardır kim benî âdem varmağa cür’et edemez, âdeme dehşet hâsıl olur. Bu cebel üzre bu mahalle Vâdiyü't …
EÇS V 107b … dur. Ve adâletleri eyledir kim bir âdem bir âdeme aslâ zulm edemez ve beğ dîvânında da‘vâlar dinlenüp kimse yalan şahâdeti ede …
EÇS IX Y47b … p benî âdem bir birinin omuz omuzundan söküp râhat ile ubûr edemez. Tâ bu mertebe izdihâm tarîk-ı âmları vardır, zîrâ şeb [u] …
EÇS I 10b Edemez def‘ sakınmağla kazâyı kimse / Bin sakınsan yine ön son ola …
EÇS X Y120b … herîflere mahsûsdur. Yohsa gayri benî âdem bu kâra tahammül edemez. Bi-emrillâh anların ocağına mahsûs bir alay tarîk-ı Sa‘dî …
EÇS II 335b–336a … misillü hurûfların kemâ hüve hakkahu edâ-yı mehâric-i hurûf edemez olduk. Ammâ dişlerim kırdığı yine Seydî Paşa'ya helâl olsun …