İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

eline

277
geçiş
102,7
milyonda
1.171.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı28863,1
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi249101,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,85
EÇS D 0,94

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimOKTBKTŞUDKEÇSToplam
eline·····28249277
ėliŋe1·121··5
eliŋe·1·····1

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: eline) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
alup922.45910,115,519,38529,8
girmişdir116610,047,663,3097,0
aldı152419,896,243,82101,3
elin111209,836,803,2983,0
ḳaṣ8149,829,442,8294,6
bundukanî8609,607,342,8166,7
çaldı7419,497,702,6362,1
hücceti7459,487,572,6360,6
öpüp7659,397,032,6355,2
girüp311.3699,274,795,37147,0
venedik’i5159,138,662,2352,0
zekerin5179,128,482,2350,5
licâmın5209,118,252,2348,6
asâsın458,869,932,0051,8
güldi468,869,662,0049,2
topuzu488,859,252,0045,8
gire4148,828,441,9940,1
ucun4158,818,341,9939,5
venedik93838,804,842,9043,2
mülûk51048,755,872,2031,1
verüp261.7228,744,204,82102,9
mahmili4468,666,731,9829,7
kılıcı4638,596,271,9727,1
işpanya51628,545,232,1826,7
topuzun338,4610,251,7342,6
süŋüsin378,449,031,7333,1
sağ95838,424,232,8435,9
şer‘iyyeler3128,418,251,7329,2
ḳılıcın3158,407,931,7227,6
hakîrin63328,334,462,3425,8
girdi41378,315,151,9420,9
tat3408,286,511,7121,4
ağladı3418,276,481,7121,2
osmânlı41848,154,731,9218,6
başına75368,143,992,4825,7
sol64258,134,102,3122,9
girse3878,085,391,6916,7
başından31147,975,001,6815,1
dervîş42517,964,281,9016,2
paşanın65417,913,762,2720,2

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (277) →
EÇS IV 270a–270b … ikleri metâ‘ı erbâbına yahûd otağa getir." deyü Kethudâ beğ eline fermân verüp Yûsuf Kethudâ şehre girerken yedi Kürdü gördü …
EÇS V 150b … bdır kim Rıkka, ya‘nî Urfa şehrinden bir takrîb ile Venedik eline girmişdir. Kırk kefereden biri beğ pirinc-pirim oldukda (ve …
EÇS VIII 218b–219a Bu şehr-i atîk anın tahtgâhı idi. Niçe bin devlet eline girüp âhır-ı kâr sene 777 târîhinde Gâzî Hudâvendigâr fethi …
EÇS II 359b–360a … başına bu üslûb üzre varup andan terâzûyü yine ucundan sol eline alup yine bir ucun aşağı sarkıdır. Bu kerre avdet ederken g …
EÇS II 276a … r-i İslâm'ı senin fermân-berindir" deyü Paşa-yı âlî-tebârın eline pâdişâh-ı zî-şân dest-ber-dest hatt-ı şerîf verüp beş kîse …
EÇS VIII 343a Ba‘dehu bu kal‘a Sultân Selîm-i Sâni'nin eline girdikde Kılıç Alî Paşa'yı donanma-i hümâyûn ile gönder[üp] …
EÇS VII 128b … ırı üç yüz mîl Tırabzan vilâyeti olmağile anın halkı bu Tat eline gemiyle geçüp sâkin olurlar.
DK XII 35 … aruza ḳomasun didi didiler ḳazan bu ḫaberi işitdi destmalın eline alup ögür ögür aġladı divanda zārılıḳ ḳıldı hep anda olan b …
EÇS IX Y258a … mîrü'l-hac dahi "aldım" deyüp şâm mollâsı sicille kayd edüp eline hüccet-i şer‘iyye aldı.
EÇS II 275b Rumûz-i hâmis; İbrâhîm taht üzre zekerin eline alması ve oynaması ol alâmet idi kim taht-nişîn pâdişâh old …