İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

elleri

114
geçiş
42,2
milyonda
2.892.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
19
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı4123,3
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi11044,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,45
EÇS D 0,75

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: elleri) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ayakları2212611,559,014,68235,6
kolları102811,1710,053,16123,5
sırıklı53410,118,772,2351,6
vilâyetleri5699,817,742,2344,1
eldivandan329,7312,121,7348,0
deyenekli379,6710,311,7338,4
bağlı51009,587,212,2240,3
kılıçları3399,337,831,7226,8
kan52688,745,792,2030,4
boğazı31788,405,641,7017,6
askerin32508,085,151,6815,6
küheylân33437,754,691,6713,8
nehb33617,694,621,6613,5
atlar35317,254,061,6311,3
şiddeti35427,234,031,6311,2
dâ’imâ35487,214,021,6311,1
nefer36896,943,691,609,8
kerre42.8085,492,081,535,4
zîrâ53.5895,472,041,696,6
gibi64.6055,381,951,817,3
iki129.4175,371,912,5514,3
oldu33.3614,821,401,082,1
yine67.3724,711,271,433,5
âdem33.7174,681,261,011,7
üzre911.8894,621,161,664,6
ve107147.9194,571,105,5152,7
on45.4774,551,111,071,9
aded69.0464,420,971,202,2
ederler34.5654,390,960,841,1
gelüp35.0514,250,810,750,8
ü611.2954,110,650,891,1
cümle1121.1974,080,621,161,8
dahi613.1863,890,430,630,5
edüp1023.9573,770,300,600,4
ile723.7693,26-0,20-0,390,1
olup517.2813,24-0,22-0,380,1
bin312.2672,99-0,47-0,660,4
yüz312.2722,99-0,47-0,660,4
u417.4342,90-0,56-0,950,7
ammâ315.2292,68-0,78-1,241,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“elleri” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (114) →
EÇS VIII 295a … e guzât-ı mücâhidîn dahi meteris mezârlarından baş gösterüp elleri kan ve kılıçları uryân cümlesi derûn-ı dilden cân havliyle …
EÇS X Y7b–Y8a … emmâreyi zabt edemeyüp Sâre Ana'ya vaz‘-ı yed etdikde yine elleri kadîd oldu. Yine Hazret-i İbrâhîm afv edüp du‘â etdükde ell …
EÇS III 28b Andan yüz çâşnigîr ve yüz taşra kilârcılar dahi elleri sırıklı küheyl atlar üzre ubûr etdiler ve yüz aded iç ağala …
EÇS VII 58b–59a … lâhlı ve Tatar sıfatlı ve Tatar kıyâfetli ve kalpaklı cümle elleri ve ayakları demir zencîrli ümmet-i Muhammed esîrlerinin kim …
EÇS V 81b Alay-ı salıcı: Kâmil bin aded küheylân atlı elleri kantar sırıklı ve çatal beyâz sarıklı ekseriyyâ kılıcı ve m …
EÇS VII 70a … yüzün ileride ayakları gerüde seğirderek gider ve kimisinin elleri ve ayakları bağlı iken karnı üstünde seke seke gider ve niç …
EÇS X Y152a … n altı yüz başı otağalı zerdûz üsküflü mülâzım yeniçerileri elleri tüfengsiz bellerinde kılıçları ile yedeklerin iki cânibinde …
EÇS VIII 308a … müşerref olup aslâ bir yıla(?) müzâyaka olmadı ve bir kerre elleri dîvârına ermedi. Âhır tîğ [u] sinân-ı gevher-bâr ile hâstâr …
EÇS I 177a … aşı ve tamgacıbaşı kârhânesidir. Yeniçeri ocağından on aded elleri hezârân deyenekli yoldaşlar ile İslâmbol içre kol dolaşup h …
EÇS X Y7b–Y8a … eri kadîd oldu. Yine Hazret-i İbrâhîm afv edüp du‘â etdükde elleri ke'l-evvel dürüst olup derhâl dürüst lisân ile Tavtîs şehâd …