İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

esâs

35
geçiş
13,0
milyonda
8.285.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
18
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi3514,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,75

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
vaz‘ı1216710,939,443,46134,4
tarh31259,267,851,7226,8
bırağup34437,686,031,7119,2
olunmuşdur41.3946,524,791,9318,9
ibtidâ31.7475,794,051,6311,2
hâlâ33.7214,712,961,517,1
hazreti35.9454,042,281,384,7
deyü36.0074,022,271,374,7
üzre511.8893,782,021,686,5
edüp623.9573,031,271,433,6
olup417.2812,921,161,102,0
ammâ315.2292,690,920,821,0
cümle321.1972,210,450,460,3
ve6147.9190,41-1,36-3,827,8

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“esâs” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (35) →
EÇS VII 138a … ‘ bünyâd etmeğe mübâşeret edüp niçe bin âdem cem‘ olup kimi esâs hafrına ve kimi cibz ü cibs ve tîn-ı türâbına çalışırlarken …
EÇS II 316b–317a … r. Bir cânib-i garba Bahr-i Haraz kenarına vâki‘ olup cümle esâs dîvârını talattum-ı deryâ döğer. Bu dîvârları Yezdcird Şâh' …
EÇS VI 87a … r kim beri Budin'de Ali Paşa tabyası bu yolun üstüne vâz‘-ı esâs olunmuşdur.
EÇS X Y321b Ve bu kal‘anın cirm-i eşkâli ve esâs binâsı poyrazdan lodosa tûlânî vâki‘ olmuşdur. Meselâ tûli …
EÇS VII 83b … den hâneye kayıklar ile gidüp gezerler. Acîb ü garîb vaz‘-ı esâs kurulmuş şehirdir kim gûyâ Frengistân'da Venedik şehridir, …
EÇS I 163a … ederler. Zîrâ Bâyezîd-i Velî kerâmetle ol câmi‘in mihrâbına esâs bırağılmışdır. Bu tâ’ifeler dahi pür-silâh olup arabalar üz …
EÇS IV 315b–316a … s ibn Nûh aleyhi's-selâm binâ etdikde kehene Kalimun vaz‘-ı esâs etdikde tâli‘-i imâreti burc-ı sevrde vâki‘ olup beyti zühr …
EÇS I 41b "Pâdişâhım mihrâbı nice vaz‘-ı esâs edelim" deyü su’âl etdükde Sultân Bâyezîd-i Velî mi‘mâra hi …
EÇS I 179a "Sen, Ka‘be'ye Hatîm'i nicesine ilhâk edüp vaz‘-ı esâs etdin" deyü bahâne edüp Zübeyr'i maslûben şehîd edüp Mekke- …
EÇS I 10a–10b … î‘i bennâlar ellerinde olan taş ve kireçleri zemîne bırağup esâs etmeğe muntazır dururlardı. Hikmet-i Hudâ bir leylek bir yı …