İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

esîri

173
geçiş
64,1
milyonda
1.902.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
11
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi17370,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,68

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
esîri173173
esîrî77

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
bendi7916712,899,858,88970,6
zencîr4011012,189,476,32463,1
zincîr233811,8010,204,79297,9
dilhaste154611,139,313,87169,4
pâybeste103310,649,213,16111,1
kebâb1114910,137,173,2988,4
hicrân6209,999,192,4566,5
şemşîr5489,537,672,2343,7
nâlân5549,507,502,2242,5
pâbeste4139,469,232,0044,6
bend82329,346,072,7951,9
hânelerin5819,336,912,2238,3
kayd82529,275,952,7850,6
giryân4539,187,201,9932,3
bini51189,146,372,2134,5
ümmeti93669,105,582,9452,3
belâ4779,036,661,9829,2
zincir3179,028,431,7329,6
kimin4938,946,391,9827,7
halkın4958,936,361,9827,5
yebâb73048,915,492,5939,8
giriftârı3348,897,431,7225,2
kaydı3358,887,381,7225,0
tâlân3568,756,711,7222,1
küffârların3618,716,581,7121,6
kapudanları3728,656,341,7120,6
ganâ’im41548,655,661,9623,7
keferelerin3758,636,291,7120,3
cümlesin41878,515,381,9522,1
türâb41938,485,341,9521,9
alınup31068,465,791,7018,3
oldular108778,294,473,0243,1
dest31448,285,341,6916,4
küffârları31558,235,241,6916,0
bîhisâb32078,024,821,6714,3
şikâr32108,004,801,6714,2
kırup32177,984,751,6714,0
kâfirleri32487,874,561,6613,3
deri45037,603,951,8714,5
mâlı71.2737,313,422,4020,6

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“esîri” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (173) →
EÇS VI 21a … düleri dağlara düşdü. Ve niçe bini akılları gidüp şaşdı. Ve esîr-i giriftâr-ı bend-i hicrân oldu.
EÇS III 126b–127a … getirüp avdetde cümle küffâr il-vilâyet halkı destine girüp esîr-i bend-i hicrân olup bir cân-ı Kazak rehâ bulmayup deryâda ge …
EÇS VII 7a … ları var imiş. Esbâbların çıkarırken girîbânların ele verüp esîr-i bend-i zencîr olup niçe kuyularda olan mâlları buldurup vâf …
EÇS VII 101b … yân edüp Tatar ve Osmânlı bunları kıra kıra niçe binin dahi esîr-i kayd [u] bend edüp eli vilâyeti ve kal‘aların harâb u yebâb …
EÇS VII 115b Ve cümle altmış altı bin esîr-i bend-i zencîr olmuşdur.
EÇS VII 31b … İslâmı esîr ü pây-beste [ve] dil-haste ve niçe bin gâziyânı esîr-i bend-i zencîr ve niçe bin gâziyânları tu‘ma-i şemşîr edüp e …
EÇS VII 2b … este olup niçe yüzü kal‘a-i Yeleşke'ye kaçdılar, anlar dahi esîr-i bend-i zencîr oldular. Ammâ kal‘a nehr-i Raba kenârında iç …
EÇS II 331b–332a … îm olup âhir-i kâr becene feth olup içinden yedi yüz ma‘dûd esîr-i Mikril çıkup içinden pençe-i âfitâb bâkireler ve mahbûb-ı z …
EÇS VI 49a … bende me-sâz / Berâ-yı yek şebe zevkî ki hâk ber ser-i û / Esîr-i zen netüvân şüd be-sâl-i hây-ı dırâz.
EÇS VI 106b … gâzîleriyle cümle iki bin altmış aded kelle ve üç bin aded esîr-i bend-i zincîr ve yedi aded kal‘a kapudanları ve dörd kat kü …