Veriyi tablo olarak gör
| Eser | Geçiş | Milyonda |
|---|---|---|
| Kül Tigin Yazıtı | 2 | 1.018,3 |
| Bilge Kagan Yazıtı | 1 | 405,5 |
| Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi | 862 | 352,1 |
Metin içindeki dağılım
Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).
Yazım değişkeleri
Tarihsel ses ve yazım denklikleri →Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.
Eserlere göre kullanım
Tüm anlam ayrışmaları →Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: etmiş) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.
Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.
Eşdizimlilik
Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.
| Eşdizim | Birlikte | Toplam | Konum | logDice | MI | t | G² |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ihâta | 39 | 262 | 10,15 | 5,86 | 6,14 | 246,2 | |
| tekmîli | 30 | 73 | 10,03 | 7,32 | 5,44 | 259,4 | |
| fünûn | 23 | 57 | 9,67 | 7,30 | 4,77 | 197,8 | |
| eyle | 61 | 2.253 | 9,32 | 3,40 | 7,07 | 178,9 | |
| inşâ | 32 | 774 | 9,32 | 4,01 | 5,31 | 119,2 | |
| gûyâ | 49 | 1.789 | 9,24 | 3,42 | 6,34 | 144,7 | |
| binâ | 78 | 3.523 | 9,19 | 3,11 | 7,81 | 200,4 | |
| tahrîr | 68 | 3.026 | 9,16 | 3,13 | 7,31 | 176,4 | |
| intikâl | 17 | 209 | 9,02 | 4,99 | 3,99 | 86,0 | |
| münhedim | 23 | 630 | 8,98 | 3,83 | 4,46 | 80,2 | |
| harâb | 25 | 965 | 8,81 | 3,34 | 4,51 | 71,2 | |
| sihri | 13 | 195 | 8,65 | 4,70 | 3,47 | 60,6 | |
| tasvîr | 11 | 75 | 8,58 | 5,84 | 3,26 | 69,1 | |
| nazarı | 10 | 50 | 8,48 | 6,29 | 3,12 | 69,5 | |
| halk | 14 | 514 | 8,38 | 3,41 | 3,39 | 41,1 | |
| zeyn | 14 | 526 | 8,37 | 3,38 | 3,38 | 40,5 | |
| kal‘ayı | 18 | 1.091 | 8,24 | 2,69 | 3,58 | 36,9 | |
| yerlerin | 9 | 155 | 8,18 | 4,50 | 2,87 | 39,4 | |
| hâlâ | 40 | 3.721 | 8,16 | 2,07 | 4,82 | 54,1 | |
| nakşı | 10 | 364 | 8,06 | 3,42 | 2,87 | 29,5 | |
| musanna | 13 | 853 | 7,95 | 2,57 | 3,00 | 24,9 | |
| hakkâ | 13 | 868 | 7,94 | 2,55 | 2,99 | 24,5 | |
| i‘câz | 7 | 83 | 7,92 | 5,04 | 2,57 | 35,9 | |
| kasrı | 10 | 506 | 7,90 | 2,95 | 2,75 | 23,6 | |
| ola | 17 | 1.588 | 7,83 | 2,06 | 3,14 | 22,9 | |
| hizmet | 7 | 152 | 7,82 | 4,17 | 2,50 | 27,5 | |
| ta‘alluk | 6 | 27 | 7,78 | 6,44 | 2,42 | 43,1 | |
| tasarruflar | 6 | 39 | 7,76 | 5,91 | 2,41 | 38,3 | |
| tathîr | 7 | 196 | 7,76 | 3,80 | 2,46 | 24,1 | |
| mülûka | 6 | 48 | 7,75 | 5,61 | 2,40 | 35,6 | |
| amâr | 9 | 536 | 7,72 | 2,71 | 2,54 | 18,7 | |
| vücûd | 6 | 74 | 7,71 | 4,98 | 2,37 | 30,3 | |
| tasvîri | 6 | 82 | 7,70 | 4,83 | 2,36 | 29,1 | |
| cânlar | 6 | 84 | 7,69 | 4,80 | 2,36 | 28,8 | |
| meks | 12 | 1.070 | 7,67 | 2,13 | 2,67 | 17,0 | |
| câmi | 14 | 1.442 | 7,64 | 1,92 | 2,75 | 16,8 | |
| ma‘rifet | 6 | 138 | 7,61 | 4,08 | 2,31 | 22,9 | |
| gören | 6 | 143 | 7,61 | 4,03 | 2,30 | 22,5 | |
| ra‘nâ | 6 | 150 | 7,60 | 3,96 | 2,29 | 22,0 | |
| vâcibü’sseyr | 6 | 178 | 7,56 | 3,72 | 2,26 | 20,0 |
Hemen solunda
Dağılımsal komşular deneysel
Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.
Biçim ailesi
etmiş* ile tüm bağlamlar →“etmiş” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.
Örnek bağlamlar
Tümü (865) →| EÇS II 324a | … öldür kim Behrâm Paşa kapusundan Orta kapuya {varınca ihâta | etmiş | âb-ı hayât göldür. Bu tarafdan kal‘aya aslâ zafer mümkün de … |
| EÇS II 314a | … üşte üzre şekl-i murabba‘ bir sengîn binâ-ber kal‘a-i ra‘nâ | etmiş | . İç kal‘asının cânib-i garba nâzır bir kapusu var, hadîd-i … |
| EÇS I 11a | … arın birbirlerine muttasıl serâpâ kal‘a dîvârları ile ihâta | etmiş | bir kal‘a-i azîm idi kim cemî‘i cirm-i İslâmbol yedi günde … |
| EÇS X Y444a | … up bu germâb üzre tâk-ı Kisrâ'dan nişân verir kubbeler binâ | etmiş | kim meşhûr-ı âfâkdır. Hâlâ der-i dîvârların şem etsen müşk … |
| EÇS VI 184a | … u‘bedebâzlıklar ile âteş-feşânlıklar edüp püskürme lağımlar | etmiş | . |
| EÇS VI 20b | … p bu dereye döküp kat-ender-kat bir tabur-ı azîm kırıntılık | etmiş | ve içine yigirmi bin tüfeng-endâz küffâr ile girmiş ve on b … |
| EÇS VIII 214b | … ân Beşe ibn Orhân Gâzî feth edüp câ-be-câ yerlerin münhedim | etmiş | . Hâlâ hâli üzre harâb yatup kalmışdır. İçinde koyun kışlala … |
| EÇS IV 264a–264b | … lîs'e girecek dere ağzın sedd-i İskender ile ol kadar metîn | etmiş | kim andan dahi bir kuş uçamaz ve büyük Dehdîvân üzre hânın … |
| EÇS III 127b | … n‘ân Paşa kırk kerras kadar bir menâkıb-ı Saltık Bay tahrîr | etmiş | kim diller ile tahrîr olunmaz bir selîs ü âb-ı tâblı ve câ- … |
| EÇS IX Y15b | … görünür. Ve bâğ u bâğçeleri vâsi‘ havlıları ile cihânı zeyn | etmiş | bir şehirdir, ammâ dörd bin altı yüz müselmân hâneleri ve b … |