İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

evlâ

75
geçiş
27,8
milyonda
4.235.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
60
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi7530,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,79

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
bi’ttarîk293513,0811,865,38457,2
galatı3810712,7410,646,16502,5
hod136911,539,733,60152,2
meşhûr3840511,348,726,15389,7
tahfîfi53110,599,502,2356,8
nâsda1117110,528,183,31103,7
efvâhı813810,278,032,8273,7
olmağın611110,057,932,4454,4
elsinei5979,907,862,2344,8
galat31398,846,601,7121,6
olmağile141.1668,535,753,6784,7
kelâm77908,055,322,5838,1
demekdir34557,544,891,6714,6
derler194.1237,214,374,1579,7
yok36097,174,471,6512,9
dediler36707,044,331,6512,3
olmak41.0706,844,071,8815,1
aslâ31.7475,752,951,517,1
hâlâ43.7215,112,271,596,3
olup1617.2814,922,063,0421,6
ammâ915.2294,271,411,876,4
ile1023.7693,780,921,493,4
kal‘ai37.7333,650,800,740,8
dahi413.1863,310,450,530,4
edüp423.9572,45-0,41-0,660,4
cümle321.1972,21-0,65-0,990,7
ve19147.9192,07-0,79-3,197,3

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“evlâ” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (75) →
EÇS VII 16a … yü kat‘î cevâb verüp birkaç gün dahi Belgrad'da meks etmeği evlâ görüp karâr vermişken hikmet-i Hudâ ol ân nehr-i Raba kenâr …
EÇS VIII 328b–329a … fermân-ı kazâ cereyânı üzre 329a dîn [ü] devlete enseb ve evlâ ve nâmûs-ı saltanata elyak enfa‘ olan şurût [u] kuyûd üzre …
EÇS V 3a … ncaya derler, ya‘nî karınca geçidi demekdir. Galat-ı meşhûr evlâ olduğundan Kelek-i Mervânî derler. Ve Mervân-ı Himâr geçdiğ …
EÇS I 141a … eng olunurken biz bunu isterüz dediklerinden galat-ı meşhûr evlâ olup Istavroz derler.
EÇS VI 103a–103b … katre âb-ı nâbdan nâm [u] nişân yok. Cümle atlarımızda hod evlâ bi't-tarîk tâb [u] tüvân yok ve bir cânibden bizlere gelir …
EÇS VI 111b … emse kurşumu havfinden rûy-ı dîvâra bakılmaz. Yürüyüş etmek evlâ bi't-tarîk kanda kalır ve yanına yakın varanlar elbette zah …
EÇS VII 127b … uşken yine reng-i rûyları humret üzredirler. Tâze yiğitleri evlâ bi't-tarîk zinde yiğitlerdir.
EÇS IV 368a … ünîn-i Cürcân nâm verdi. Hâlâ elsine-i nâsda galat-ı meşhûr evlâ olmağın bu şehre Cünîn-i Cüryân derler. Ammâ hâk-i amber-pâ …
EÇS IV 363a … a-i Mühennâ ya‘nî kınalanmış kal‘a derlerdi. Galat-ı meşhûr evlâ olmağile kal‘a-i Mühennâvî derler. Kal‘ası Basra hâkinde şe …
EÇS VI 82a … ı girüp çıkmak mümkündür, ammâ usret çeker, piyâde âdemlere evlâ bi't-tarîk-i âmdır.